بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

بلوا در خلوت کافه نادری

بلوا در خلوت کافه نادری

هفته پیش، خبری منتشر شد که می‌گفت دیوار کافه نادری تخریب خواهد شد. این خبر شوک بزرگی برای میراث فرهنگی، کافه‌چی‌های قدیمی این کافه و مردمی بود که هنوز هم کافه نادری از بهترین مکان‌ها برای ساعت‌های فراغتشان است. داستان چه بود؟ با ایران‌پلنر همراه باشید.

پیش از اینکه بدانیم این روزها کافه‌ نادریِ محبوبِ تهران از چه مشکلاتی رنج می‌برد، نگاهی به تاریخچه آن بیاندازیم.

 

کافه نادری از سال‌هایِ صادق هدایت تا سال‌هایِ بی‌پناهی

اوایل سال‌های 1300 بود که اولین فضاهای اقتصادی، حمل‌ونقل،  تفریحی و گردشگری، شبیه به آنچه در دنیای غرب دیده می‌شد، در تهران، شهری که به سمت مدرنیته پیش می‌رفت، ظاهر شد. ره‌آهن، بانک‌ها و کافه‌ها از این فضاها بودند. کافه نادری سال 1307 بود که به‌عنوان اولین‌ نمادهای مدرنیته در خیایان نادری یا (جمهوری امروز) جا خوش کرد. این کافه بخشی از مجموعه بزرگ نادری بود؛ مجموعه‌ای شاملِ هتل، کافه و قنادی با معماری التقاطی‌ای متاثر از غرب.

قنّاد ارمنی، خاچیک مادیکیانس، که در دوره پهلوی اول به ایران آمده بود فکر تاسیس کافه نادری به دهنش رسید و در شرایطی که تهران به سمتِ تمایل به مُدهای اروپایی پیش می‌رفت، آن را در یکی از بهترین خیابان‌های تهران که سفارت‌های روسیه و انگلیس نیز در آن بودند تاسیس کدر. هرچند که چند سال پیش از کافه نادری کافه لقانطه را غلامحسین لقانطه در تهران افتتاح کرده بود و همزمان با ساخت کافه نادری نیز کافه گراندهتل را باقرخان قفقازی در لاله‌زار تاسیس کرد، اما تهرانِ آن دوره هنوز جای زیادی برای کافه‌های بیشتر داشت.

خاچیک بعد از اینکه زمینِ روبروی سفارت انگلیس را خرید، شیرینی‌پزی‌اش را در آن راه انداخت و با منویِ متفاوتِ کافه که خوراکی‌هایِ جدیدی مانندِ شاتوبریان، بیفتک و بیف‌اتراگانوف و کافه‌گلاسه مشتریان زیادی را جذب کرد.

تفاوت کافه‌نادری اما با کافه‌های دیگر آن‌زمان، فارغ از منوی متفاوت و جدید، جذب چهره‌های ادبی، هنری و روشنفکر به آن بود. بزرگ علوی، جلال‌ آل احمد، صادق هدایت، مجتبی مینوی و... برخی از این چهره‌ها بودند.

ار آن روزها قریب به 80 سال گذشته و کافه نادری همچنان سفت و سخت در حافظه تاریخی ایرانی‌ها نشسته است. این بخش از حافظه ایرانی‌ در این سال‌ها اما از دستخوش اتفاقات زیادی هم بوده؛ نزدیک به 30 سال پس از تاسیس آن، آتش‌سوزیِ سال 50 آن یکی از بارزترین این اتفاقات است. در یکی از روزهای دهه 50 کافه نادری به دلایلی که هنوز کاملا معلوم نیست در آتش سوخت. برخی دلیل این آتش‌سوزی را به سهل‌انگاری یک مشتری ربط می‌دهند که هنگامِ چرت‌زدن سیگارش روی تخت می‌افتد و ساختمان آتش می‌گیرد.

هرچند که شکل و شمایل کافه نادری دیگر هیچگاه مانند گذشته نشد و در بنای فعلی آن از دیوارهای آجری و هلال بالای ساختمان و پنجره‌های بلند و کشیده بالکن‌ها خبری نیست، اما بازسازیِ آن با شکل‌وشمایلی مدرن توانست باز هم طرفداران زیادی داشته باشد.

این کافه بعد از بازسازی نیز داستان‌های متفاوتی را پشتِ سر گذاشت، مثلا آن‌که در ابتدا در حیات پشتی ساختمان به مشتریان سرویس می‌داد، اما به دستور اماکن این کار ممنوع شد. پس از آن برای مدتی از مالکان کافه نادری خواستند تا این کافه را تعطیل کنند مگر آنکه زنان و مردان از یکدیگر جدا بنشینند و حجاب زنان مشتری در آن رعایت شود که همین اتفاق نیز افتاد. کافه نادری با همه توصیفاتی که درباره‌اش شده و قلب‌های علاقمندی که برایش می‌تپد اما در این سال‌ها روز به روز مشتریانش کمتر شده‌اند. مشتریانی که در میانِ تعدادِ بی‌شمار کافه‌های تهران دیگر کمتر از شرق و غرب شرق به راه می‌افتند تا به کافه نادری برسند و بر روی همان‌صندلی‌های قدیمی بنشیندند، درون همان فنجان‌های 50 سالِ پیش قهوه بنوشند و با همان قاشق و چنگال‌ها غذا بخورند و حتی به همان گارسن‌های سال‌های دور سفارش دهند؛ گارسن‌هایی که کافه‌نادری بخشی از هویت و زندگی آن‌هاست.

شاید به همین دلیل، مالکان کافه نادری در یکی دو دهه اخیر، در فکر فروش کافه نادری بوده‌اند. سال 1381 برای اولین‌بار تصمیم مالکان این بنا برای فروش آن رسانه‌ای شد، پیگیری‌ها منجر شد تا بالاخره سازمان میراث فرهنگی به ثبت ملی این بنا اقدام کند و این سرپناهِ خوبی برای ساختمانی شد که هر لحظه احتمالِ تخریب آن می‌رفت. اما سازمان میراث فرهنگی اقداماتش برای کافه‌نادری را در همین‌جا متوقف کرد و نسبت به حفظِ آن تلاش دیگری نکرد؛ حال آن‌که این سازمان در برابر تمام آثار ثبت‌شده در میراث ملی موظف است تا احیای آن‌ها را به عهده بگیرد.

 

تکلیفِ خاطره تاریخی "نادری"

سهل‌انگاری این سازمان بار دیگر در همین چندروز اخیر به شکلِ دیگری رخ نمود و بار دیگر خبر تخریب این کافه سروصدا به پا کرد. هفته گذشته (15 آذر) به ناکهان یکی از فعالان میراث فرهنگی خبر تخریبِ دیوار حیاط کافه نادری را داد. این خبر درحالی پخش می‌شد که در خبری دیگر ستاد اجرایی فرمان امام در این ماجرا دخیل دانسته می‌شد؛ با این بهانه که این ستاد سندی مبنی بر تفکیک حیاط کافه نادری دارد.

نگرانی از تخریب دیوار این حیاط، واکنش سریع شهرداری و میراث فرهنگی را در پی داشت تا جلوِ رخ دادنِ اتفاقِ تلخ برای کافه نوستالژیک تهران را بگیرند. مدیر میراث فرهنگی دستور داد تا یگان میراث فرهنگی به این بنا سرکشی مداوم داشته باشد و خودش نیز از این بنا دیدار کرد.

«علی اعطا»، سخنگوی شورای شهر تهران نیز در واکنش به این خبر در کانال‌اش نوشت: اخباری مبنی بر خطر تخریب دیوار کافه نادری در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده است. با شهردار منطقه صحبت کردم. گفت نیروهای شهرداری مستقرند، یگان میراث هم قرار است مستقر شود. خود شهردارِ منطقه هم امشب کشیک است و مراقبت می‌کند. گفتم به محض کوچکترین مساله‌ای، به من اطلاع دهند.

علی اعطا همچنین درباره مالکیت بخش جنوبی حیاط کافه نادری توضیح داده که ستاد اجرایی فرمان امام آن بخش از حیاط کافه‌نادری را که به مزایده فروش گذاشته بود از مزایده خارج کرده است.

ستاد اجرایی فرمان امام نیز در اطلاعیه مزایده گذاشتن کافه نادری را شفاف‌سازی کرد و نوشت: "موضوع تفکیک زمین، دیوارکشی و حتی جابجایی یک آجر در محوطه مجاور کافه نادری با پلاک ثبتی (203/24) از اساس خبرسازی و کذب است و به هیچ‌وجه چنین تصمیمی اتخاذ نشده... ستاد اجرایی، مالک ملک مجاور کافه نادری می‌باشد و با توجه به اعلام شفاهی وکیل بهره‌برداران این ملک مبنی بر آمادگی برای خرید این ملک، به منظور حل مشکل کافه نادری، این ملک در لیست مزایده قرار داده شده است. علی‌رغم اینکه مالکیت این ملک بیش از دو سال است که در اختیار ستاد اجرایی قرار دارد، ولی با این وجود تاکنون و پیش از اعلام آمادگی از سوی وکیل بهره‌برداران در هیچ کدام از مزایده‌های ستاد این ملک در لیست مزایده قرار نگرفته است".

درحالی‌که ستاد اجرایی فرمان امام از امکان مزایده کافه نادری سخن گفته، شهرداری منطقه 12 نیز خواهان خرید این ملک 3 هزار متری کافه نادری است.

کشمکش‌ها بر سر آینده کافه نادری میان بخش خصوصی، شهرداری و سازمان میراث فرهنگی هنوز پابرجاست و کسی نمی‌داند آینده این کافه که مکانی از خاطره‌های جمعِ زیادی از ایرانی‌هاست چه خواهد شد؟ آیا این بنا آنقدر بدون ترمیم و تکلیف باقی خواهد ماند تا به سرنوشت ساختما پلاسکو دچار شود، آیا در زلزله محتمل تهران فرو خواهد ریخت؟ و یا در نگاهی خوش‌بینانه آینده‌ای روشن خواهد داشت تا بار دیگر نوستالژیِ دور شهری به نام تهران را برای ما زنده کند...؟

بلوا در خلوت کافه نادری
بلوا در خلوت کافه نادری
بلوا در خلوت کافه نادری
بلوا در خلوت کافه نادری
شهرهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: