بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

حقوقدانی اشراف‌زاده، با قلبی به رنگ

حقوقدانی اشراف‌زاده، با قلبی به رنگ "گلها"

یازدهم آبان، سالروز درگذشت مردی است فرهیخته، هنردوست و عاشق موسیقی و فرهنگ ایران‌زمین؛ مردی که اگرچه مؤسس دارالتأدیب، اداره احصاییه قضایی، کانون وکلا، چندین بنگاه خیریه و بنیانگذار نخستین برنامه رادیویی برای کودکان بود، اما بیشترین شهرتش مربوط به راه‌اندازی و سرپرستی برنامه رادیویی "گلها" است.

از دکتر داوود پیرنیا صحبت می‌کنیم؛ فرزند ارشد حسن پیرنیا (مشیرالدوله)، نخست‌وزیر اسبق ایران در سال 1279 خورشیدی در تهران.

او پس از گذران دوران تحصیل در رشته حقوق و دریافت مدرکش از دانشگاه لوزان سوئیس، به ایران بازگشت و در وزارتخانه‌های دادگستری و دارایی مشغول به خدمت شد. در سال ۱۳۲۵ خورشیدی، پس از روی کار آمدن احمد قوام، ابتدا او را مدیر کل بازرسی کابینه نخست‌وزیری قوام‌السلطنه کردند و سپس، به سمت معاونت نخست‌وزیری منصوب شد.

داوود پیرنیا، از کودکی به هنر و به‌خصوص موسیقی بسیار علاقه‌مند بود، اما از آنجایی که مادرش دختر علاءالدوله -از رجال بزرگ قاجار- بود و گرایشات مذهبی داشت، اجازه ورود به حوزه موسیقی را نداشت. اما، تعلیمات پدرش که از روشنفکران آن دوره بود، در پرورش او بسیار مؤثر بود؛ به حدی که در دوران تحصیل در سوئیس، نواختن پیانو را فراگرفت و با اصول و قواعد موسیقی کلاسیک آشنا شد. بدین ترتیب، پس از بازگشت به ایران و چند سال فعالیت در مناصب دولتی، به مطالعه در زمینه موسیقی ایران و جمع‌آوری آهنگ‌های اصیل ایرانی پرداخت و برای رسیدن به هدف و علاقه‌اش، از مشاغل دولتی کناره‌گیری کرد.

و سرانجام، پس از مشورت‌ و همفکری‌های چندین و چندباره با هنرمندانی همچون استاد رهى معیرى، مرتضی محجوبى، حسین قوامى، همایون خرم، کلنل وزیری،‌ روح‌الله خالقی،‌ مهدی خالدی، ابوالحسن صبا‌، حسین یاحقی‌، احمد عبادی‌، کوروس سرهنگ‌زاده، علی تجویدی‌، اسدالله ملک، جواد معروفی، حسن ناهید، حسن کسایی، محمدرضا لطفی، بهادر یگانه، فرهنگ شریف، هوشنگ ظریف، فرامرز پایور، محمدرضا شجریان، کیومرث وثوقی، دلکش، عبدالوهاب شهیدی و گروهی بی‌شماری از هنرمندان، در سال 1334 خورشیدی برنامه 10 دقیقه‌ای "گلها" که بدون تردید جاودانه‌ترین برنامه رادیویی در زمینه موسیقی و شعر است، در رادیوی ملی ایران تولید شد.

یکی از ویژگی‌های این برنامه پرطرفدار، انتخاب وسواس‌گونه شعرها و موسیقی‌‌هایی بود که پخش می‌شد و این، از وظیفه‌شناسی و شخصیت سختگیر داوود پیرنیا نشئت می‌گرفت؛ دقت و وسواس او به حدی بود که نوار ضبط‌شده را بارها و بارها گوش می‌کرد و حتی از افراد صاحب‌نظری که به دیدارش می‌رفتند نیز، نظرخواهی می‌کرد تا کیفیت برنامه را بالاتر ببرد. همین وظیفه‌شناسی و دقت بود که هم منجر به حفظ و اشاعه موسیقی اصیل ایرانی شد، هم با رشد ترانه‌سُرایی و تلفظ شکل صحیح کلمات فرهنگ شنیداری مردم و سلیقه آنها را ارتقا بخشید، هم آگاهی مردم را نسبت به شعر و ادب فارسی بالا برد و هم، موجب تجدید چاپ چندین‌باره دیوان‌های شاعران دوره‌های گذشته و معاصر شد.

ناگفته نماند که برنامه‌هایی مثل "موسیقی ایرانی"،"نوایی از موسیقی ملی"، "گلچین هفته"، "تکنوازان"، "شاعران قصه می‌گویند" و غیره، همگی از برنامه "گلها" الگو گرفته بودند.

پس از اندکی، مدت پخش برنامه "گلها"، به 45 دقیقه رسید و این برنامه، با نام‌های مختلفی تولید شد که هر کدام به موضوع خاصی می‌پرداختند؛ یکی به موسیقی، دیگری به شعر، یکی به شرح حال ادیبان و دیگری به ترانه. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به "گلهای جاویدان"، "گلهای رنگارنگ"، "گلهای تازه"، "یک شاخه گل"، "برگ سبز" و "گلهای صحرایی" اشاره کرد.

"برگ سبز"، برنامه‌ای بود که شب‌های جمعه پخش می‌شد و به ساز و آواز و شعرخوانی اختصاص داشت و تصنیف‌خوانی نداشت. گوینده، برنامه را با خواندن این شعر از عطار نیشابوری آغاز می‌کرد:

چشم بگشا كه جلوه دلــــدار

به تجلی است از در و ديـوار

اين تماشا چون بنگری گویی

ليس فی‌الدارغیــره الدّیـــار

در پایان هم، شعری از عراقی قرائت می‌شد:

زیبد که ز درگــــاهت نومید نگردد باز

آنکس که به امیدی بر خاک درت افتد

"یک شاخه گل"، برنامه‌ای 15 دقیقه‌ای بود که به معرفی یکی از شاعران و خواندن چند بیت از اشعار او می‌پرداخت و سپس، یکی از ترانه‌های "گلهای رنگارنگ" پخش می‌شد.

"گلهای جاویدان"، برنامه‌ای‌ بود که به اشعار شاعرانی همچون مولوی، سعدی و حافظ اختصاص داشت و تصنیف نداشت. این برنامه، با خواندن شعری از سعدی آغاز می‌شد.

به چـه کار آیــدت ز گــل طبـقـی

از گلســــتان من ببــــر ورقـــی

گــــل همین پنج روز و شش باشد

این گلســتان همیشـه خوش باشد

"گلهای رنگارنگ"، برنامه‌ای بود که بیشتر در آن از اشعار شاعران معاصری همچون رهی معیری، نواب صفا، شهریار، معینی، کرمانشاهی و غیره خوانده می‌شد و تصنیف‌هایی هم در آن، با ارکستر معروف "گلها" به رهبری روح‌الله خالقی اجرا می‌شد.

"گلهای صحرایی" نیز، به موسیقی محلی می‌پرداخت.

"گلهای تازه" هم، برنامه‌ای بود که بعدها به تبعیت از برنامه‌ تولیدی دکتر پیرنیا، توسط هوشنگ ابتهاج راه‌اندازی شد.

 

در کنار دکلمه‌های زیبایی که با دلنشین‌ترین و گوشنوازترین صداها اجرا می‌شد، استفاده از جملات مثبت در ابتدا و انتهای برنامه، چنان تأثیری بر شنونده‌‌های رادیو گذاشته بود که حتی اقشار تحصیل‌نکرده جامعه که در آن زمان عده‌شان کم نبود هم، مخاطب این برنامه شده بودند؛ جملاتی مثل "پیوسته دلت شاد و لبت خندان باد"، "این هم برگ سبزی بود، تحفه درویش"، "گلی که هرگز نَمیرد"، "این هم گلی بود جاویدان از گلزار بی‌همتای ادب فارسی"، "همیشه شاد و همیشه خوش باشید"، "علی نگهدارتان".

و اما پایان عِطر "گلها" ...

پس از سال‌ها تلاش برای زنده کردن فرهنگ و ادبیات ایران‌زمین، احیای موسیقی سنتی و اصیل ایرانی و شناساندن آن به تمام دنیا، سرانجام در یازدهم آبان 1350 خورشیدی، دکتر داوود پیرنیا در 71 سالگی دار فانی را وداع گفت و "گلها"ی 405، آخِرین برنامه‌ای بود که زیر نظر این مرد اصیل و هنردوست و هنرمند ضبط و تولید شد.

 

روانش شاد و یادش گرامی باد

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: