بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

مسیر پر پیچ‌وخم انیمیشن در ایران؛ از ملانصرالدین تا شکرستان

مسیر پر پیچ‌وخم انیمیشن در ایران؛ از ملانصرالدین تا شکرستان

انیمیشن ایرانی از طلق و مقوا آغاز شد. آن‌موقع، 60 سال پیش بود که اولین جرقه‌ها برای ساختن دنیایی فرای واقعیت، انیمیشن را با کمترین امکانات در ایران خلق کرد. انیمیشن خیلی زود جایش را میان تصاویرسازی‎‌‌های ایرانی‌ها باز کرد و جلو رفت. با افول انیمیشن به دلیل انقلاب ایران، شاید انیمیشن ایرانی چندسالی از قافله عقب ماند، اما در یکی دو دهه اخیر تجدید قوا کرد و بار دیگر مسیر ساختن دنیای از خیال و باور ایرانی را پی گرفته است. با ایران‌پلنر همراه باشید تا سرگذشت انیمیشن ایرانی را بخوانیم.

 

آغاز قرن بیست هنرمندی به نام امیل کهل (Emil Cohl)  انیمیشن را به جهان آورد و این هنر با سرعتی باورنکردی مرزهای فرانسه را درنوردید و کشورهای دیگر را هم وسوسه کرد تا دست‌به‌کار شوند.

 

شروع ساخت تصویر متحرک در ایران

این هنر چندین دهه بعد بود که به ایران آمد  و ایران دهه 30 و 40، کشوری بود که تمام چیزهای جدید را به سرعت تجربه می‌کرد. مرتضی ممیز-گرافیست- آن‌روزها سردمدار بسیاری از هنرهای به روز زمانه بود. او در دهه 30، وقتی خیابان‌های تهران تازه با نئون آشنا شده بود و نورها شب‌های تهران را رنگی می‌کرد، با استفاده از نورهای نئون تصویری از نوشیدن کانادادرای را روی بام ساختمانی در فردوسی تهران انداخت. حرکتی که بعدها از آن به عنوان یکی‌از اولین حرکت‌ها در شروع انیمیشن ایرانی یاد شد.

اسفندیار احمدیه اما نام دیگری در تاریخ انیمیشن ایرانی است. او نقاش کارگاه سرامیک بود. احمدیه که نوارهای یک فیلم ایده ساخت تصویر متحرک را در ذهنش ایجاد کرده بود، با دوربینی 16 میلیمتری اولین فیلم انیمیشن را به‌نامِ ملانصرالدین در سال 1336 ساخت. شاید بد نباشد خاطره احمدیه را از چگونگی شکل‌گیری ایده ساخت انیمیشن را بخوانیم:

"در آن‌زمان تلویزیون و کارتون نبود و من پس از اینکه به دلیل نقاشی‌ای که از رویداد 30 تهران کشیده بودم به زندان افتادم، پس از آزادی تکه‌های فیلمی از نقاشی متحرک را از یک دست‌فروش که در خیابان سپه نشسته بود خریدم و بعد از تماشای آن‌ها فکرِ ساختن فیلمی متحرک به ذهنم آمد... توانستم اولین فیلم انیمیشن ایران را با فیلمبرداری پطرس پالیان بسازم. یادم می‌آید 4پایه را دوربین را از کارگر ساختمان گرفتم و با میخ‌کاری و طناب دوربین را روی چهارپایه مهار کردم و در راهرو اداره، تقاشی‌ها را روزی زمین گذاشتیم، فیلم گرفتیم و ملانصرالدین ساخته شد."

اسفندیار احمدیه تنها نبود. نصرت‌الله کریمی ضلع دیگر ساخت انیمیشن در ایران بود. او که در 1338 فیلم عروسکی "بیم عمر" را با کارد 35 میلیمتری در چکسلواکی ساخته بود، با همکاری اسفندیار احمدیه فیلم ملک جمشید را با تکنیک بریده مقوا در 1345 ساخت که بعدتر در فستیوال فیلم‌های کودک و نوجوان برنده مدال نقره هم شد.

نصرت کریمی در واقع آخرین نفری بود که به بخش انیمیشن وزارت فرهنگ و هنر که به همت اسفندیار احمدیه تاسیس شد پیوست. در سال‌ 1335 تا 1340 اداره فرهنگ و هنرهای زیبا یا همان وزارت فرهنگ و هنر، دفتری تاسیس کرد و اسفندیار احمدیه، جعفر تجارتچی –کاریکاتوریست- و پرویز اصانلو –فیلمبردار و کارگردان- و پطرس پالیان و اسدالله کفافی و در نهایت نصرت‌الله کریمی، به عنوان اولین تولید‌کننده‌ها و نسل‌ اول انیمیشن در ایران در آن فعالیت کردند.

 

از گذشته تا امروز

آموزش‌ها و جذب هنرمندان و رشنفکران به اینیمیشن بلافاصله شروع شد و پس از این تلاشِ گروهی بود که اولین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان در 1344 برگزار شد و بعدتر از آن انیمیشن‌های ایرانی به برخی از مسابقات بین‌المللی هم فرستاده شد و در جهان هم درخشید؛ چرا که که محتوای این تصاویر متحریک محتوای نه با سطحی نازل که محتوایی ارزشمند داشت. انیمیشن‌هایی همچون "آقای هیولا"، "سوءتفاهم"، "گرفتار"، "وزنه‌بردار"، "آنکه خیال بافت و آنکه عمل کرد" و ده‌ها فیلم دیگر، برخی از انیمیشن‌های آن دوره تا سال‌های 1350 هستند.

با اینکه انیمیشن ایران مسیر رو به رشدی خوبی داشت اما با وقوع انقلاب اسلامی این رشد سال‌هایی را در تعلیق گذراند. حالا با سپری شدن 60 سال از ساخت اولین انیمیشن ایرانی، انیمیشن در ایران بار دیگر چندسالی است که مسیر رشد خود را از سر گرفته است.

جشنواره بین‌المللی پویانمایی سال 77 در ایران برگزار شد و محسن چینی‌فروشان، مدیرعامل کانون انیمیشن، اولین حرکت مهم سینمای کانون بعد از انقلاب اسلامی را انجام داد. محمدرضا کریمی صارمی نیز که دبیر این جشنواره بود از جمله کسانی است که رونق دوباره هنر انیمیشن را منجر شد.

 

حال بد نیست یادی کنیم از داستان بز کوهی و درخت آسوریک؛ نقاشی متحرکی‌ که 5 هزار سال پیش در شهر سوخته سیستان و بلوچستان روی سفالی نقش بست. همین سفال و همین نقشِ در حال حرکت بز کوهی به سوی درخت منجر تا بسیاری آن را اولین انیمیشن جهان بدانند. از صحت و سقم این ماجرا که بگذریم، شاید زمانی انیمیشن در ایران آنقدر پیشرفت کند که پر بیراه نباشد یاد سفال‌‌های شهر سوخته بیفتیم و هنرمندی که زمانی با ابتدایی‌ترین امکانات حرکت را خلق کرد.

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: