بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی

پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی

چندسالی است که پیاده‌روی اربعین بدل به یکی از پرطرفدارترین آیین‌های مذهبی و عزاداری برای امام سوم شیعیان شده است. همان‌طور که هرسال تعداد زائرانی که از ایران پای پیاده به سمت عراق حرکت می‌کنند بیش‌تر می‌شود، توجه به این پیاده‌روی که سال گذشته در میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسید بیش‌تر می‌شود. به همین دلیل، شاید بد نباشد پیاده‌روی اربعین را در مفهومی جهانی به نامِ پیاده‌گردی بررسی کنیم. با ایران پلنر همراه باشید.

 

سال 1991، جان بوچر (John Boucher)، پیشنهاد داد تا منشوری برای مفهومِ پیاده‌گردی تدوین شود. بوچر منشوری را به نام walk 21  تدوین کرد که در آن بر درک بهتر فضاها و کمک به سلامتی و بهره‌وری اقتصادی تاکید می‌شد. این منشور روی 8 ویژگی اصلی تمرکز داشت؛ افزایش تحرک فراگیر، بهبود طراحی و مدیریت فضا برای مردم، فرهنگ‌سازی درباره پیاده‌گردی، مدیریت حمایت‌گر و غیره. شعار این منشور نیز بود: "پیاده‌روی راحت است، نیازی به تجهیزات خاصی ندارد، امن است و مانند تنفس امری طبیعی است".

پیاده‌گردی یا پیاده‌وری به قصد گردشگری همچنین به گفته کارشناسان جهانی اتفاقی است که می‌تواند به توسعه پایدار، حفاظت از محیط زیست، کاهش آسیب‌های اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی در جوامع کمک کند.

جذابیت‌های سیال یکی از مواردی است که در پیاده‌گردی می‌تواند بسیار مورد توجه قرار گیرد؛ یعنی جذابیت‌هایی که در هنگامِ پیاده‌روی و حرکت یک فرد در برابرش قرار می‌گیرند.

 

از پیاده‌گردی تا پیاده‌روی اربعین

مفهوم پیاده‌گردی، در این سال‌ها مفهومی جا افتاده در ایران نبوده و چه بسی امکانات پیاده‌گردی و پیاده‌روی هم مهیا نبوده است. پیاده‌روی اربعین، که در قالب گردشگری مذهبی رخ می‌دهد، اما در سال‌های اخیر توانسته تا حدودی مفهوم پیاده‌‌روی را ترویج کند؛ چه آن‌شکلی از پیاده‌روی اربعین که مردم ایران از مرزهای ایران به سمت عراق حرکت می‌کنند و چه شکلِ دیگر آن‌که به مناسبت سالروز اربعین در شهرهای داخلی مسافتی طولانی را با همان عنوانِ پیاده‌روی اربعین، پیاده طی می‌کنند. ایرانی‌های شرکت‌کننده در این مراسم شهرنجف تا کربلا را پیاده می‌روند که مسافتی 80 کیلومتری است. همچنین 1452 ستون در این مسیر وجود دارند که فاصله آن‌ها از هم 50 متر است. زمان پیاده‌روی از نجف تا کربلا را 20 تا 25 ساعت تخمین زده‌اند که بهترین زمان برای شروعِ آن 16 ماهِ صفر است.

تعداد افرادی که هرسال به مرزهای ایران و عراق می‌روند تا به مست عراق حرکت کنند بیش‌تر می‌شود و امسال بیش از 3 میلیون نفر زائر از ایران به سمت کربلا رفتند.

مرزهای مهران، شلمچه، چذابه و خسروی 4 مرزی هستند که مردمِ شهرهایی مثل تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، کرمان، ساری، آبادان و یزد و غیره خودشان را به آن‌جا می‌رسانند تا پیاده‌روی را آغاز کنند.

پیاده‌روی اربعین هرچند که بیش از اینکه که رفتاری گردشگرانه باشد، رفتاری بر مبنای باورهای مذهبی و دینی است اما برخی از جزییاتی که مسافران کربلا در سفر پیاده‌اشان با آن روبرو می‌شوند را می‌توان در قالب همان مفهوم پیاده‌گردی جهانی هم گنجاند.

در این پیاده‌روی که پس از حادثه منا نامِ باشکوه‌ترین اجتماع مسلمانان را گرفته می‌توان جذابیت‌های سیال زیادی را دید؛ هوسه خوانی که از آداب و رسوم عراقی‌ها در مسیر رفتن به کربلا در روز اربعین است. هوسه درواقع قصایدِ ویژه قبایل عربی جنوب عراق است با مضمونی از قهرمانی و شجاعت.

به جز آیین‌هایِ این‌چنینی، پذیرایی از زوار هم خود یکی از جاذبه‌هاست؛ مثلا زمانی که مسافران به ایستگاه‌های صلواتیِ قهوه عربی می‌رسند و با نوشیدن فنجانی قهوه داغ با انرژی بیش‌تری راه را ادامه می‌دهند، یا زمانی که ایستگاه‌های غذا، از فلافل گرفته تا میگم پلو، آنقدر تنوع دارند که شاید در هیچ سفر دیگری ندیده باشید. خدماتِ دیگری که میزبانان عراقی می‌دهند، مانند ماساژ و درمان‌گری هم از جذابیت‌های دیگری این سفر مذهبی است.

در میان راه نیز موکب‌هایی برای استراحت زائران وجود دارد؛ این موکب‌ها هم موکب‌هایی با شمایل چادرهای عشایری هستند و هم موکب‌هایی در قالب یک حسینیه و یا ساختمان و حتی خانه‌ای کوچک با شکلی روستایی. امکانات این موکب‌ها را میزبانان عراقی رایگان در اختیار زائران قرار می‌دهند.

 

سابقه پیاده‌روی اربعین

با اینکه پیاده‌روی اربعین در سال‌های قبل در قالب اربعین حسینی در فهرست میراث ناملموس قرار گرفت و یا سالِ گذشته به عنوان میراثی جهانی در یونسکو ثبت شد، اما پیاده‌روی اربعین –جدا از شکل و شمایل امروزی‌اش- در گذشته در قالب پیاده‌روی به سمت کربلا برای زیارت، وجود داشته است و تصاویر زیادی نیز در این‌باره وجود دارد.

براساس منابع دینی و از آن‌جایی که به پیاده‌رفتن به سمت محل دفن امام حسین(ع) تاکید شده بوده، از گذشته تا حالا مردمان زیادی به سمت کربلا حرکت می‌کردند، مردمانی که بیش و پیش از هر کس مردمان عراق بودند.

برخی براساس پاره‌ای پژوهش‌ها می‌گویند که پیاده‌روی به سمت کربلا تا زمان حکومت صدام وجود داشته است اما در 1400 قمری یا 1358 شمسی، وقتی صدام حسین رییس‌جمهور عراق شد، وقفه‌ای در اجرای عزاداری و دسته‌های پیاده‌روی ایجاد شد که پس از سقوط صدام در 1381، مجددا کم‌کم از سر گرفته شد.

پیش از حادثه منا در سال 92 نیز، ایرانی‌ها نقش کم‌رنگ‌تری در پیاده‌روی اربعین داشتند، اما به مرور نقش آن‌ها بیش‌تر و بیش‌تر شد. بنا بر آمار، ایرانی‌های شرکت‌کننده در این مراسم در سال 1394، 2 میلیون و در سال 1395، 2/2 میلیون نفر بودند.

 

پیاده‌روی اربعین را با این توصیفات می‌توان شکلی از پیاده‌روی یا پیاده‌گردی گردشگرانه بدانیم و هرسال کمک کنیم تا ابعاد آیینی و میراث‌بودگی را در آن تقویت کنیم.

پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی
پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی
پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی
پیاده روی اربعین؛ آیینی مذهبی در قالب فرهنگی جهانی
شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: