بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

بازی های ایرانی (1): مانند یک پادشاه چوگان بازی کنید!

بازی های ایرانی (1): مانند یک پادشاه چوگان بازی کنید!

مطالب مرتبط

بازی شاهانه کردن هم لذتی عجیب دارد. بر اسب‌های تیزپا می‌نشینی و در زمینی بزرگ و چمن کاری شده مانند یک پادشاه وارد می‌شوی و استعداد جنگاوری و اسب دوانی خود را به نمایش می‌گذاری. گوی که هیچ، نگاه‌ها را به سوی خود می‌کشانی و دل‌ها را می‌ربایی...

در مورد بازی چوگان می گویم. بازی‌ای کهن و نام آشنا که در جهان گوی سبقت ربوده و سرآمد بازی‌ها شده است. اگرچه هر کدام از قدرت‌ها می‌خواهد آن را به نام کشور خود ثبت کند؛ اما تکلیف کهن ایران زمین در مورد این بازی اصیل چیست؟ با ایران پلنر در این مقاله همراه باشید.

چوگان از گذشته تا امروز

از نقل اسطوره‌ای این بازی که میان ایرانیان و تورانیان صورت می‌گرفت، بگذریم، می‌گویند قدمت این بازی به دوره هخامنشیان می‌رسد. نیرو‌های نظامی به وسیله این بازی خود را آماده می‌کردند و در دنیای قدیم ارتشی نیرومند محسوب می‌شدند. هوش سرشار، آمادگی جسمی و روحی و مهارت ربایندگان گوی، مقدمه‌ای بود برای قدرت، جنگاوری و در نهایت حفظ میهن. هنگامی که اسکندر تصمیم می‌گیرد به ایران حمله کند، داریوش گوی و چوگانی برایش می‌فرستد و او را به جای کشورگشایی به بازی دعوت می‌کند.

در همان دوره به هنگام گشورگشایی های داریوش اول بود که چوگان به هندوستان راه پیدا می‌کند و پس از آن به اروپا. پادشاهان ساسانی نیز علاقه وافری به این بازی داشتند و آن را ادامه دادند. کارنامه اردشیر بابکان نخستین متنی است که از بازی چوگان در آن دوران نام برده است.

از جمله اتفاقات مثبتی که در زندگی مغولان افتاد، انتقال فرهنگ و هنر ایرانی پس از حمله شأن به ایران بود. چوگان نیز از آن سو به شرق آسیا رفت و با استقبال بی نظیر مغولان روبرو شد. نخست رودکی و فردوسی و پس از آنها سعدی، حافظ، ناصرخسرو و مولوی و... نیز به این بازی هیجان انگیز اشاره کرده‌اند.

دوره شکوفایی چوگان دوره صفویه بود. شاه عباس، چوگان باز حرفه‌ای بود و وقتی به اصفهان آمد، نقش جهان را میدان این بازی هیجان انگیز قرار داد. پس از آن دوره چوگان مورد بی مهری قرار گرفت و با اینکه در زمان پهلوی در ارتباط با اروپاییان اندکی مورد توجه بود ولی دیگر مانند گذشته جایگاهی نداشت.

اروپاییان نیز هنگام استعمار هندوستان با چوگان آشنا می‌شوند و آن را با خود به زمین‌های سرسبز انگلستان می‌برند. ورزش‌های گلف و هاکی نیز الهام گرفته از این بازی اصیل ایرانی اند. پس از آن، این بازی به آمریکای جنوبی راه پیدا می‌کند و اکنون در آنجا نسبت به جاهای دیگر متداول‌تر است.

حالا چوگان در ایران پس از مدتی طولانی، دوباره به عنوان ورزشی کهن و قدمت دار مورد حمایت قرار گرفته و زمین‌هایی مختص این بازی برای تمام سنین در نظر گرفته شده ست.

چوگان بازی به سبک قدیم

اگر سوار کار خوبی هستید با کمی تقویت قوای جسمانی و تیزبینی می‌توانید گوی را بربایید و پیروز میدان بازی شوید. کلاه ایمنی مخصوص چوگان، دستکش، شلاق چوگان، چکمه سوارکاری بدون بند و زانوبند همراه با اسبی چالاک تنها وسایل مورد نیاز برای این بازیست.

زمین بازی چوگان باید طولی در حدود ۲۷۴ متر و عرض ۱۴۵ متر داشته باشد و دروازه‌ای به طول ۷ متر. بازی معمولاً ۸ نفره است و به دو گروه چهار نفره تقسیم می‌شود. قابوسنامه به این تعداد اشاره کرده است. اما شاهنامه تعداد بازیکنان را ۱۴ تن معرفی می‌کند. هر کدام از بازیکنان طبق وظیفه‌ای که دارد در جای مخصوصی قرار می‌گیرد و به حمله و دفاع می‌پردازند.

بازی چوگان که نام خود را از چوب بلندش گرفته است؛ چوبی سبک و مقاوم دارد که از درخت بامبو و یا خرمالو ساخته شده و انتهایی کج و استوانه مانند دارد. توپ یا گوی چوگان نیز از جنس بامبو یا بید است.

کار، صعب آمد به همت برفزود                          گوی، تیز آمد ز چوگان درگذشت (خاقانی)

گوی میان میدان به وسیله داور پرتاب می‌شود و هر کدام از گروه‌ها که پشت خط میانی جای گرفته‌اند، باید طبق قوانینی گوی را به دروازه حریف بفرستند. دو داور سوار بر اسب، بازی را قضاوت می‌کنند و اگر در مورد مشکلی به توافق نرسیدند تصمیم گیری نهایی را به داور سوم می‌سپارند.

خیز شاها که به چوگانی گرد آمده‌اند                      آن که با ایشان چوگان زده‌ای چندین بار (فرخی)

اسب و سوار آنچنان با هم هماهنگ اند که گویی با یکدیگر مشق رزم می‌کنند. اسب به میل سوار به سوی توپ می‌رود و سوار به راحتی با چوگانش گوی را می‌رباید. به قول نظامی:

به چوگان خود چنان چالاک بودند                          که گوی از چنبر گردون ربودند

یک بازی چوگان به ۴ یا ۶ چوکه یا دوره زمانی ۷ دقیقه‌ای تقسیم می‌شود. میان هر بازی هم حدوداً ۴ دقیقه برای استراحت در نظر می‌گیرند.

در پایان هر چوکه، اسب‌ها تعویض می‌شوند. هر چوگان باز باید ۲ تا ۴ اسب داشته باشد که بتواند آنها را عوض کند. اسبچه‌های خزر که شاخه‌ای از پونی ها هستند، به دلیل کوتاهی قد بهترین نوع اسب برای بازی چوگان هستند.

حال و روز چوگان امروزی

حالا که هر کشوری دست بر این بازی اصیل ایرانی گذاشته است، ایران هم ساکت ننشسته و در سال ۱۳۸۱ فدراسیون چوگان جمهوری اسلامی را تأسیس کرد که به گونه‌ای مستقل عمل می‌کند. کلاس‌های آموزشی و کمیته‌های مختلف فنی و بین المللی در این مرکز مشغول به فعالیت هستند. مسابقات چوگان نیز در سطح کشور در اکثر شهرها برگزار می‌شود و با یاری خدا قرار است این بازی به عنوان چوگان ایرانی در میراث جهانی یونسکو به ثبت برسد.

حال اگر می‌خواهید مانند یک پادشاه ورزش کنید، این گوی و این میدان! 

بازی های ایرانی (1): مانند یک پادشاه چوگان بازی کنید!
شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: