بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

نفس‌های آخر

نفس‌های آخر "اورمو گولو": دریاچه ارومیه می‌میرد؟

مطالب مرتبط

گری لوییس –هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران- چندروز پیش درباره کاهش سریع آب دریاچه ارومیه هشدار داد. او در اینستاگرامش نوشته: "میزان آب دریاچه ارومیه با سرعت و مداوم در حال کاهش است". گری لوییس با انتشار عکسی ضمن این پست، بار دیگر نه فقط ایران که همه جهان را نسبت به آینده دردناک بزرگترین دریاچه داخلی و نمکی ایران و بیست‌وپنجمین دریاچه بزرگ جهان مطلع ساخته است. اما فقط این نیست. بنا بر آمار دریاچه ارومیه 300 کیلومتر عقب‌نشینی کرده و برخلاف آنچه انتظار می‌رفت 70 درصدش خشک شده و آن 30 درصد هم به رنگِ خون درآمده؛ خون دریاچه‌ای با تاریخ چندصد هزارساله از حیات. با ایران‌پلنر همراه باشید.

 

در ادبیات کهن ایرانی نامش "چیچست" به معنان درخشان بود. شاهنامه از آن با نام "خنجست" یاد کرده است. در 1930 میلادی به افتخار رضا شاه به رضاییه تغییرنام داد. با اینکه در زبان ترکی به آن "اورمو گولو" نیز می‌گویند، اما در نهایت نام این دریاچه ارومیه شد و ماند.

دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه ایران با مساحتی برابر با 4868 کیلومتر مربع و شورترین دریاچه دنیاست.  این دریاچه از نظر زیستی بسیار فعال بوده است؛ زندگی باکتری‌ها مژه‌دار و جلبک‌ها در آن، زندگی بیش از 186 گونه پرنده آبزی و ساحلیِ بومی یا مهاجر در اطراف دریاچه، کریستال‌های نمکی که در آن دیده می‌شوند و... بخشی از نشانه‌های حیات دریاچه ارومیه یا "اورمو گولو" است. ارومیه همچنین حیات‌بخش هم بوده و هست، در گذشته و امروز آب این دریاچه به دلیل داشتن نمک و املاح طبیعی و لجن، مورد استفاده بیماران پوستی و رماتیسمی بوده‌است.

در نقاط مختلف این دریاچه اسکله‌هایی دیده می‌شود که نشان از روزگارانی نه چندان دور دارد که دریاچه ارومیه ویژگی بارگیری هم داشته است. حالا اما 14-15 سال است که ارومیه هر روز کوچک و کوچک‌تر شده‌است.

 

چه شد که دریاچه زیبای شمال غرب، به بستر مرگ افتاد؟

اواسط دهه 1380 بود که دریاچه ارومیه شروع به خشک‌شدن کرد. در فاصله سال‌های ۷۴ تا ۹۲، سطح آب دریاچه بیش از هشت متر کاهش داشته و ۹۵ درصد آن خشک شده است. احداث سدهای بی‌شمار، کشاورزی بی‌هدف و غیراصولی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه و عوامل طبیعی‌ای همچون خشکسالی همگی در خشک‌شدن این دریاچه تاثیر داشتند اما نقش عوامل انسانی بی‌شک بسیار بیش‌تر بوده است. بنا بر پژوهشی که چند پژوهشگر آمریکایی انجام داده‌اند، خشکسالی تنها باعث کاهش 5 درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی مانند پروژه‌های جاه‌طلبانه توسیعه اقتصادی، ساخت بزرگراه و غیره است که در اصل این دریاچه را به بحران رسانده است. (http://www.sciencedirect.com)

کشاورزی نادرست که یکی از دلایل مشکلات زیست محیطی در کل ایران نیز هست، در این ده سال حسابی گریبان ارومیه را نیز گرفته است. کِشت سیب در این منطقه که محصولی نیازمند آب زیاد است از دیگر دلایل خشک‌شدن دریاچه ارومیه است، چراکع برداشت از سدها برای آبیاری مزارع کشاورزی افزایش پیدا می‌کند و به دریاچه فشار بیش‌تری وارد می‌شود.

اما فاجعه بزرگتر آنجاست که بدانیم 74 سد اطراف دریاچه ارومیه وجود دارند؛ 74 سدی که نه آنطور که هدف بوده خشکسالی را جبران کرده‌اند و هم اینکه دریاچه را روز به روز به سمت مرگ برده‌اند. در دو دهه اخیر که این دریاچه به سمت خشکی رفته است، 36 سد احداث شده که 22 تا از آن به بهره‌برداری رسیده است.

 

کارشناسان چه می‌گویند؟

محمد درویش فعال و متخصص محیط زیست که اول آبان از ریاست دفتر آموزش سازمان محیط زیست نیز استعفا داد درباره خشک‌شدن دریاچه ارومیه دلایل بسیاری می‌آورد. به گفته او شیوه معیشتی مردم ارومیه خود یکی از دلایل خشکی دریاچه است. شیوه معیشتی بر پایه کشاورزی.

محمد درویش همچنین با اشاره به انتقال آب به دریاچه ارومیه که در دوره اول ریاست‌جمهوری حسن روحانی انجام شد گفت: "ما به شدت کم‌کاری کردیم و خودمان را درگیر سازه‌های فیزیکی کردیم تا دوباره از رودخانه زاب و ارس به دریاچه ارومیه آب انتقال دهیم. این دوپینگ و تزریق مرفین است اما ریشه درد همچنان وجود دارد. ریشه درد هم این است که این نوع کشاورزی به هیچ وجه متناسب با اکولوژیک منطقه نیست و علت‌العلل خشک شدن دریاچه ارومیه این است که ما در طول کمتر از
دو دهه اجازه دادیم که وسعت زمین‌های کشاورزی بیش از دو برابر افزایش پیدا کند و به ۱۸۰هزار هکتار برسد".

مرتضی حقوقی –عضو هیات رییسه جامعه مهندسین مشاور و رئیس کمیته محیط‌زیست این جامعه گفته: توسعه زمین‌های کشاورزی در اطراف دریاچه ارومیه و نیز افزایش تعداد سدهای این منطقه علل اصلی خشک شدن دریاچه ارومیه‌اند.

نادر قاضی‌پور نماینده مجلس معتقد است که فاضلاب شهرک‌های صنعتی علاوه بر مشکلات دیگر، به دریاچه ارومیه می‌ریزند و آن را به مخزن بزرگ فاضلاب تبدیل کرده‌اند و بر خشک شدن آن دامن زده‌اند.

 

اسماعیل کهرم کارشناس و فعال محیط زیست نیز گفته "شاید زمانی می‌توانستیم از عقب‌نشینی آب دریاچه صحبت كنیم كه ساحل دریاچه مشخص بود. اما الان ساحلی هم نداریم که بخواهیم این‌گونه حرف بزنیم. وقتی می‌بینیم كه دو سوم دریاچه خشك شده باید به صراحت بگوییم دریاچه خشك شده است".

 

بحرانِ دریاچه‌ای که می‌توانست قطب گردشگری باشد

حالا دریاچه ارومیه به سرعت، بر اساس تصاویر ماهواره‌ای و تاکید گری لوییس –نماینده سازمان ملل متحد در ایران- رو به کوچک و کوچک‌تر شدن می‌رود.

درحالی‌که تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال 2015 دریاچه ارومیه 88 درصد مساحتش را از داده است، چطور می‌توان انتظار داشت که دریاچه ارومیه همان بشود که زمانی "اورمو گولو" بود؟

درحالی که در سال 95 هزار و 800 میلیون تومان اعتبار برای احیای دریاچه ارومیه به تصویب رسید و در سال 96 نیز هزار و 127 میلیارد تومان، اما به نظر می‌رسد دریاچه ارومیه دیگر احیا نخواهد شد. حالا نه تنها ارومیه به سمتِ خشکیِ صد در صدی پیش می‌رود که ریزگردهای نمکی این دریاچه نیز که به دلیل بی‌آبی با طوفان‌ و گردبارد بلند می‌شوند به شدت بیماری‌زا شناخته شده‌اند.

از همه این‌ها هم که بگذریم، آیا حذف دریاچه ارومیه از کتاب‌های درسی همان‌کاری است که باید می‌کردیم تا ارومیه به طور کامل خشک شود و بمیرد؟ خوب می‌دانیم که اگر زمانی خشکی ارومیه تنها مردمان آن دیار را به احساسی از ناامیدی و بی‌هویتی می‌رساند، حالا نبودنِ ارومیه کل جهان را متاثر خواهد کرد.

کاش دریاچه ارومیه بود. بود و می‌توانستیم هرکس که به ارومیه می‌رود به او بگوییم یادت نرود بلورهای سفید و پرندگان کم‌یاب دریاچه را هم ببینی... . دریاچه ارومیه هست، اما کم هست.

نفس‌های آخر
نفس‌های آخر
نفس‌های آخر
نفس‌های آخر
شهرهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: