بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود

زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود

مطالب مرتبط

29 آذرماه، ساعت 23:27 دقیقه بود که زمین تهران برای چندین ثانیه لرزید. صدای فریاد و سکوتِ بهت‌آلود همه خانه‌های شهر را فرا گرفت. بعضی‌ها همان 5-6 ثانیه اول سعی کردند از خانه بگریزند و بعضی دیگر خیلی زود با همراه داشتن آب و غذا به دل خیابان‌ها و پارک‌ها زدند. بالاخره زلزله به تهران رسید و خواب مردم را آشفته کرد. بیش از نیمی از مردم تهران از خانه‌هایشان بیرون آمدند. آن‌ها فرار آن‌هم در آلودگی هوایِ در مرز هشدار و سرمای هوا را به قرار ترجیح دادند. "زلزله تهران" هرچند بعد از زلزله کرمانشاه هفته‌ها بر سر زبان بود و نگرانی‌ها درباره آینده پایتخت را دو چندان کرده بود، اما تا وقتی نیامده بود کسی به خوبی نمی‌فهمید "بحرانِ پس از زلزله تهران" یعنی چه. پس از این زلزله در تهران چقدر محتمل است و اگر زلزله بیاید کدام مناطق تهران بیشتر از بقیه خواهند لرزید؟ با ایران پلنر همراه باشید.

 

شدت زمین‌لرزه چهارشنبه شب با مرکزیتِ ملارد، 5.2 ریشتر با عمق 7 کیلومتر عنوان شد و مشکین‌دشت، البرز و تهران را لرزاند. البته کمی بعد سازمان زلزله‌شناسی آمریکا زلزله را با ریشتر 4.9 و عمق 10 کیلومتر رقم درست‌تری دانسته و اعلام بود. هرچه بود این زلزله بار دیگر ما را به فکر انداخت که زلزله بزرگِ تهران چقدر خسارت خواهد داشت؟ کِی میاید و از کدام سمت و سو؟

محسن هاشمی رفسنجانی همین چندوقت پیش بود پس از زلزله کرمانشاه و در جلسه علنی شورای شهر گفت که نه تنها ساکنان بافت فرسوده تهران که ساختمان‌های جدید و کم‌سن نیز به لحاظ تاب‌آوری در برابر زلزله وضعیت مناسبی ندارند. بع گفته او مناطق 9، 10، 12، 17، 16 و 14 شهر تهران به دلایل مختلف همچون بافتِ این مناطق باید در انتظار خطرهای بیش‌تری باشند.

مسئولان و زلزله‌شناس‌ها می‌گویند اگر در تهران زلزله بیاید بزرگایی 7.2 تا 7.6 ریشتر خواهد داشت و می‌تواند از 10 تا 55 درصد ساختمان‌ها و بناهای شهر را تخریب کند و همچنین تا 6 درصد جمعیت و دست کم 500 هزار نفر را از بین ببرد.

این آماره از دل پژوهشی به دست می‌آید که در ابتدای دهه 90 آن‌هم با عنوان "وضعیت محیط زیست شهر تهران" انجام شده بود و درواقع آخرین مطالعه‌ای است که به موضوع زلزله شهر تهران پرداخته است. این مطالعه درباره زمین‌لرزه تهران چه نتایجی به دست آورده است؟

بنابر این مطالعه، هر 100 تا 150 سال به طور طبیعی باید یک زلزله در تهران به وقوع بپیوندد این در حالی است که پهنه شهر تهران از نظر موقعیت گسل‌ها و محل قرارگیری ساختمان‌ها وضعیت مناسبی ندارد. همچنین بر اساس گزارش تهیه‌شده وقت طلایی برای مدیریت بحران پس از زلزله، 72 ساعت پس از وقوعِ آن است که اگر نتوان در این مدت امدادرسانی انجام داد آمار تلفات انسانی افزایش خواهد. در این گزارش همچنین آمده که در سناریویی اگر یکی از گسل‌های تهران فعال شود و زلزله‌ای در نیمه شب رخ دهد، 202 هزار ساختمان آسیب خواهند داد.

 

امن‌ترین، نا امن‌ترین و گسل‌های شهر تهران کجا هستند؟

طبق پژوهش‌ها، ارگ قدیم تهران که محدوده خیابان شوش، هفده شهریور، کارگر جنوبی و انقلاب را شامل می‌شود و مناطقی همچون راه‌آهن، نواب، هفت چنار، آزادی، خیابان مولوی، میدان بهارستان، امام خمینی، امیریه، بازار تهران و خیابان جمهوری اسلامی از امن‌ترین جاها در شهر تهران خواهند بود.

ناامن ترین‌ جاها در تهران نیز بیش از همه شامل مناطق تازه‌ساز می‌شوند؛ ساختمان بانک مرکزی، ساختمان‌های آتی‌ساز مجاور هتل اوین، محمودیه، داراباد، کاشاناک، سعدآباد، تجریش، ولنجک، زعفرانیه، بزرگراه صدر، دره پونک، بزرگراه نیایش، دزاشیب، کتابخانه ملی، بزرگراه جهان کودک، سیدخندان، ازگل، سوهانک، ده نارمک، اتوبان بابایی، اتوبان هنگام، حکیمیه، محله استخر، زربند، ملاصدرا، خیابان ایران زمین، میدان معراج، ابن بابویه، بزگراه آزادگان، یافت‌آباد، باغ چهاربری و... نیز از خطرناک‌ترین مناطق تهران در زمان زلزله خواهند بود.

امن‌ترین و ناامن‌ترین مناطق تهران در زمان زلزله پیش از هرچیز به دلیل گسل‌ها و فعالیت گسل‌های تهران است که تعیین می‌شود. این گسل‌ها را نیز بشناسیم.

گسل ملاصدرا: این گسل از خیابان شریعتی تا شهرک غر کشیده می‌شود؛ گسلی که برج میلاد در مجاورتش ساخته شده است.

گسل شبان کوثر: این گسل شمال تهران‌پارس را به طول 3 کیلومتر در بر می‌گیرد.

گسل شرق تهران: گسل شرق تهران از شرق به شهر وارد می‌شود و زمین‌های سرخه‌حصار، اتوبان شهید بابایی، مجیدیه و سیدخندان را شامل می‌شود.

گسل محمودیه: این کسل بین شرق و غرب کشیده شده است.

 گسل مشا: این گسل 400 کیلومتر و طولانی‌ترین گسل تهران است. گسل مشا از لشکرک و سوهانک آغاز می‌شود، با عبور از نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه تا حصارک و فرحزاد ادامه پیدا می‌کند.

گسل ری: این گسلِ جنوبی تهران را از پرتلفات‌ترین گسل‌های ایران و حتی جهان می‌دانند؛ گسلی که از جاده خاوران آغاز می‌شود، از دولت‌آباد رد می‌شود، روی جاده کمربندی تهران حرکتع می‌کند و درنتیجه به کوره‌های آجرچزی چهاردانگه می‌رسد.

گسل معکوس آهار:  این گسل بخشی از گسل بزرگ مشاء و یکی از سه شاخه اصلی آن است.

گسل معکوس امامزاده داوود:  این گسل از حوالی امامزاده داوود عبور کرده و با شیبی 80 درجه‌ای به گسل شمال تهران می‌پیوندد.

گسل کهریزک: از شمال سلطان‌آباد در غرب تهران تا کهریزک و آنگاه از شمال شمس‌آباد در شرق، گسل کهریزک قرار دارد که نزدیک به 40 کیلومتر است.

گسل شمال: این گسل نزدیک‌ترین گسل به شهر تهران است و  بین شاخه غربی گسل مشا و شهر قرار دارد که مابین کوه‌های شمال تهران و شهر و روی پهنه‌هاي جنوبی کوه‌های شمال تهران به طول 75 کیلومتر قرار دارد.

 

اگر تهران زلزله بیاید... جایکا چه می‌گوید؟

با توجه به این گسل‌ها جایکا (JICA) (گروه مطالعاتتی ژاپن) در ایران در راستای پژوهشی درباره زلزله ایران نتایج جالبی ارائه داده که برخی از آن‌ها را می‌خوانیم.

مطالعات جایکا می‌گوید که سه سناریو در زمینه فعال شدن سه گسل اصلی شهر تهران، یعنی گسل مشاء، گسل ری و گسل شمال، وجود دارد و یک سناریوی دیگر فعال شدن گسل‌های پنهان در زیر لایه‌های رسوبی شهر است. بر اساس این مطالعات، ساختمان‌های مسکونی تهران 900 هزار واحد هستند که 45 درصدشان براساس آجر و فلز ساخته شده‌اند، 10 درصد از بتن مسلح و درصدی نیز از خشت که قابلیت اعتماد به اتصالان این ساختمان‌ها کم است.

پژوهش‌های جایکا می‌گوید اگر گسل ری فعال شود، 480 هزار ساختمان (55 درصد) در تهران فرو خواهد ریخت. اگر گسل شمال تهران فعال شود 310 هزار ساختمان (36 درصد) در تهران آسیب خواهد دید.

 

زلزله تهران دیر یا زود  با "بحران" از راه خواهد رسید

فرو ریختن ساختمان‌ها و کشته شدن تعداد زیادی از مردم اما همه ماجرای زلزله تهران نیست. بهرام عکاشه –پدر علم زلزله‌شناسی- گفته: وضعیت گاز و برق تهران، مساله‌ای مهم و افتضاح است. کشور ژاپن که زلزله خیز است، با گاز کار نمی‌کند و همه چیزش برقی است. ما در تهران در حدود 11000 کیلومتر لوله کشی گاز داریم. 700000 علمک گاز با فشار در لوله‌ها در سطح شهر پراکنده است. اگر اتفاقی بیفتد، این گازها باید بسوزد و شهر تهران آتش می گیرد. وقتی خانه‌ها و جاده‌ها پاره می شوند، اینها آتش می گیرند. ژاپن در سال 1924 بود که در اثر زلزله شهر توکیو نابود شد. دنیا از ژاپن عبرت گرفت. طوری خودش را تقویت کرد که سرآمد تمام کشورهای موجود روی کره زمین شد."

در چنین شرایطی تا کنون برای کنترل زلزله تهران چه کارهایی انجام شده است؟ از دهه 70، در دولت هاشمی‌رفسنجانی، معیارها و ضوابطی که به ساخت‌وسازی مقاوم منجر می‌شد تدوین و الزامی شد، اما آیا وضعیت امروز شهر تهران نتیجه اجرای این معیارها و ضوابط است.

راه دور هم که نخواهیم برویم، شهرداری تهران از سال 93 مطابق با احکام برنامه پنج‌ساله دوم، مکلف بوده که نسبت به انجام تکالیف 15 گانه مربوط با تاب‌آور کردن شهر تهران اقدام کند. برخی از این اقدامات شاملِ ممنوعیت ساخت‌وساز در محدوده حریم گسل‌های شمالی و جنوبی شهر تهران، کاهش بار تراکم جمعیت در بافت فرسوده، ساماندهی مراکز امداد و نجات، به‌کارگیری مصالح ساختمانی منطبق با استانداردهای بین‌المللی، مقاوم‌سازی اماکن و مراکز امدادرسانی، ممنوعیت ساخت‌وساز در حریم اول گسل‌های شمالی و جنوبی تهران و کاهش بار تراکمی محله‌های پرتراکم به ویژه بافت فرسوده هستند. اما آیا ما امروز شاهد چنین چیزی هستیم؟ به هیچ وجه. تهران در انتظار هر نوع رویدادی باید باشد.

در این میان هستند افرادی که معتقدند نباید زلزله تهران را بزرگ‌تر از آنچه که هست نشان داد. کرباسچی –شهردار سابق تهران- بر این باور است که "سخن گفتن درباره ناامنی تهران، تنها مردم را وحشت زده می‌کند، درحالی که باید اقدام عملی کرد. در آن نقاطی از تهران که ساختمان‌های نوساز و تحت ضوابط ساخته شده‌اند، نباید مشکلی وجود داشته باشد، هرچند هنوز بافت‌های فرسوده و کوچه‌ها و معابر باریک و تنگ هم هست که احتمال وقوع خطر را افزایش می‌دهد.

اینکه تهران کی زلزله بیاید یا نه، اینکه چقدر صدمات داشته باشد یا چقدر خرابی به بار آورد هنوز مشخص نیست.

اما بد نیست نگاهی بیاندازیم به آن محله‌های تهران که بنابر پژوهش‌ها از امن‌ترین مناطق تهران هستند؛ ارگ قدیم شهر، منطقه‌ای که در نتیجه مکان‌یابی حاصل از تجربه چندصدساله بوده است. شاید بگوییم کاش تهران همان‌جا که بود می‌ماند و کاش انقدر بزرگ نمی‌شد که حالا مشکلاتش یکی پس از دیگری گلویمان را بگیرد....

زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود
زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود
زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود
زلزله تهران؛ خوابِ آشفته یک شهر پُر از دود
شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: