بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

هنر بومی، حال آدم ها را خوب مي كند

هنر بومی، حال آدم ها را خوب مي كند

بعضي آدم ها عاشق اند و براي اين عشق دست به هر کاري مي زنند. مثلا مي روند به روستاهاي دور، با مردمانش دمخور مي شوند و کمک مي کنند مردمان بومي براي زندگي اميد و انگيزه پيدا کنند. افسانه احساني يکي از اين آدم هاي عاشق است که ده سال پيش با همراهي همسرش به جزيره قشم سفر کرد و پروژه اي را کليد زد که هدفش توانمند کردن جوامع محلي است. روستاي برکه خلف که او انتخابش کرده از قضا تميزترين روستاي ايران هم است، زيستگاهي کوچک که زنان هنرمندش با سرانگشتانشان، با نخ و سوزن و پارچه معجزه مي کنند. افسانه احساني كارآفرين گردشگري روستايي و هنرهاي بومي درگفت وگو با جام جم از پروژه «هنر براي حفاظت» و دميده شدن روح اميد و اعتمادبه نفس به جامعه محلي گفت.
    

شما در روستاهاي قشم، آدم شناخته شده اي هستيد. ماجراي ورود شما به اين جزيره چه بود؟

ما سال86 با سازمان ملل براي اجراي پروژه گردشگري و صنايع دستي در دو روستاي برکه خلف و شيب دراز قرارداد بستيم؛ شيب دراز براي حفاظت از لاک پشت در معرض خطر انقراض و برکه خلف براي حفاظت از صدف در معرض انقراض موسوم به صدف لب سياه. هدف از اين پروژه استفاده از توان زنان روستايي درحفاظت از محيط زيست بود. در واقع فعاليت درحوزه کارآفريني از طريق صنايع دستي يا هنر براي حفاظت. مي شود گفت اين اولين پروژه در ايران بود که از طريق هنر بومي براي حفاظت از محيط زيست قدم هايي بر مي داشت.
    

 اين که روستاي برکه خلف، لقب تميزترين روستاي ايران را گرفته هم از دستاوردهاي اين پروژه بود؟

نه. اين موضوع برمي گردد به سال2001 ميلادي که رئيس محيط زيست وقت منطقه آزادقشم ايده برگزاري مسابقه تميزترين روستاي جزيره را عملياتي کرد. اين کار قبل از ورود ما به قشم انجام شد به طوري که مردم روستاي برکه خلف که روستايشان پيش از آن هم تميز بود، انگيزه بيشتري پيدا کردند و هر سال برنده اين جايزه شدند.
    
به نظرتان چرا برکه خلفي ها اين همه به تميزي اهميت مي دهند؟

بايد يک چيز ذاتي باشد. من و همسرم که سال 86 پروژه مان را در جزيره کليد زديم، اين ويژگي فرهنگي را بخوبي ديديم. جزيره قشم 60 روستا دارد و هر روستا صاحب فرهنگي خاص است. برکه خلف هم با اين که فاصله اش تا شهر فقط 15کيلومتر است، اما به طرز عجيبي فرهنگ خودش را حفظ کرده. اينها مردمان بسيارخوبي هستند. يادم هست سالي سيزده به در را در برکه خلف بودم و با برخي از اهالي به دل طبيعت زديم . من آنجا با کمال تعجيب ديدم خانم ها قبل از آن که زيراندازشان را پهن کنند شروع کردند به جارو کردن خاک. آنجا بود که تصديق کردم جوايزي که تا به حال دريافت کرده اند، حقشان است.
    
طرح توانمندسازي بانوان اين روستا چطور به ذهن شما رسيد؛ دغدغه شخصي بود يا ربطي به رشته تحصيلي تان داشت؟

من زيست شناسي علوم جانوري خواندم و در دهه70 هميشه وقتي استادانم در مورد بحران هاي محيط زيست صحبت مي کردند راجع به آن فکر مي کردم و از خودم مي پرسيدم حالا بايد چه کار کنم . زماني هم همراه استادانم به پناهگاه حيات وحش سمسکنده رفتم و از نزديک ديدم مردم بومي از مناطق حفاظت شده دل خوشي ندارند و مي گويند اين حفاظت ها، زندگي آنها را محدود مي کند. به اين ترتيب به اين فکر کردم که چطور مي شود چالش ميان انسان و طبيعت را برطرف کرد. سال 84 هم با همکاري همسرم موسسه اي تاسيس کرديم که هدفش آموزش راهنمايان تور و ارائه نکاتي در خصوص اهميت طبيعت به مردم بود. همين شد که سال86 با دفتر کمک هاي کوچک محيط زيست جهاني سازمان ملل با هدف ايجاد معيشت براي جوامع ملي و حل مشکلات زيست محيطي يا همان هنر براي حفاظت يا گردشگري براي حفاظت قرارداد بستيم.

وقتي وارد روستاي برکه خلف شديد کار را از کجا شروع کرديد؟

نمي خواهم تراژدي بسازم، اما واقعا کاري سخت بود. اولين باري که وارد روستا شدم ديدم آقايي در کارگاهي آموزشي داشت براي خانم ها از مارکتينگ و برندينگ و اين که بايد براي بازاريابي محصولات شان چه کارهايي انجام دهند صحبت مي کرد. من که ميان خانم ها نشسته بودم شنيدم به هم مي گويند ما که نمي توانيم تنهايي تا سرخيابان برويم چطور برويم به کشوري خارجي و از اين کارها بکنيم. همان جا بود که فهميدم بايد چه کار کرد و شروع کرديم به گفت وگو با خانم ها و يافتن راهکار.

روي چه کاري تمرکز کرديد؟ 

گلابتون دوزي و رودوزي هاي سنتي. در واقع کمک کرديم تا محصولاتي که توليد مي شود کاربردي شود مثل کيف، جا موبايلي و... .
    
استقبال خانم ها چطور بود، ارتباط برقرار کردند؟

خوشبختانه بله، در برکه خلف کارها خيلي خوب پيش رفت. اهالي اين روستا بسيار جدي و اصولي کار مي کنند. حتي وزارت کار چندي قبل با من تماس گرفت و گفت در مطالعه اي علمي که سال گذشته انجام شده دريافته اند تعاوني روستاي برکه خلف جزو پنج تعاوني موفق کشور است.
    
توجه خاص به هنر در زندگي مردم اين منطقه چه تغييري ايجاد کرده است؟ 

اين خانم ها خوشبختانه از ابتدا هنرمند بودند يعني برخلاف بسياري از روستاها که مردم اصالت هاي بومي شان را فراموش کرده اند، در برکه خلف مردم صنايع دستي شان را بلد بودند و انجام مي دادند. بنابراين اگر بگويم که ما باعث توجه برکه خلفي ها به هنر و صنايع دستي شديم، بي انصافي است. البته ما باعث شديم اين مردم اميد، انگيزه، خودباوري و اعتمادبه نفس پيدا کنند. الان اين مردم به لباس هاي محلي شان افتخار مي کنند در حالي که قبل از اجراي پروژه وقتي به شهرهاي بزرگ مي آمدند مانتو مي پوشيدند.
    
البته منظورم از اين سوال تاثير هنر در اقتصاد مردم محلي بود

بله صددر صد اثر داشته. الان در روستاي برکه خلف دو فروشگاه صنايع دستي وجود دارد که ده سال است روي پاي خودش ايستاده. اين کار براي جايي که گردشگري اش فصلي است اتفاق بزرگي محسوب مي شود.
    
توليد عروسک دختولوک (دختر کوچک) هم جزو همين پروژه بود؟

در واقع اين آخرين پروژه ما در جزيره قشم است که هدف از آن کمک به تقويت هويت زنان روستايي بود. البته شروع کار به واسطه برخي موانع ايدئولوژيک سخت بود، اما بعد از همراهي مردم، کار روي غلتک افتاد. بعد از آن چالش فروش عروسک به گردشگران پيش آمد چون چشم مردم به عروسک هاي ويتريني عادت داشت نه عروسکي مثل دختولوک. اما اين مشکل هم با کمک گروه بزرگي از داوطلبان برطرف شد.
 

مجموع حرف هاي شما يکي معني دارد و آن اين که هنر قادر است زندگي آدم ها را تغيير دهد. حالا هنر چطور مي تواند بر محيط زيست اثر بگذارد؟

به اعتقاد من هنر ذهن آدم ها را تحت تاثير قرار مي دهد؛ در واقع هنر کمک مي کند تا ارزش محيط زيست براي عامه مردم پررنگ و قابل لمس شود. ضمن اين که وقتي هنر بومي را در منطقه اي احيا مي کنيم، چون اين هنر از دل آن فرهنگ بيرون آمده باعث مي شود حال آدم ها خوب شود.

 

 روزنامه جام جم، شماره 5028 به تاريخ 4/11/96، صفحه 14 (جامعه) 

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: