بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

به جستجوی رستم پهلوان در زابل

به جستجوی رستم پهلوان در زابل

مطالب مرتبط

سفر به شهر آسبادها و شاهنامه

زابل سرزمینی گرم و خشک است در جنوب‌شرقی‌ترین جایِ ایران. زابل گرچه امروز مهجور و غریب مانده و میراث بی‌نظیر و شگفت‌انگیزش مورد بی‌مهری مردمان قرار گرفته اما روزگارانی این شهر داستان‌های شاهنامه را در دلش جا می‌داده و خاکش همان خاکی است که رستم و زال و سام بر آن قدم گذاشته‌اند. سفر به زابل، سفری نزدیک به مرزهای جغرافیایی و تاریخی ایران، می‌تواند بیش‌تر از آنچه تصور کنید سفر پربار و پرجذابیتی باشد. از آنجا که زابل در جنوب شرقی‌ترین جای ایران قرار دارد، پیشنهاد می‌کنیم که با هواپیما به این شهر سفر کنید. با ایران‌پلنر همراه شوید تا پیش از سفر نوروزی‌اتان به زابل، این شهر را بهتر بشناسید.

 

زابل در ایرانِ کهن سکستان و سجستان نام داشت؛ شهری با تیه‌های ماسه‌ای و رسوبات دریایی که از رودخانه هیرمند آمده بودند. رود هیرمند اما کم‌کم کم‌آب شد و خشکی‌های اطراف آن منجر شد تا سجستان به آبادی دیگری وصل شود و این دو آبادی بعدها در 1316 زابل نامیده شدند.

زابل از شهرها و مرکز سیستان و بلوچستانِ بزرگ و زیباست. این شهر تاریخچه‌اش به ایران کهن و اسطوره‌های ادبی برمی‌گردد، اما تاریخِ معاصر سرنوشت زابل را آن‌طور که باید پیش نبرد. در دوره حکومت قاجار زابل دو تکه‌شد؛ بخش از آن از ایران جدا شد و به افغانستان رسید. جدایی زابل از زابل بر سر معاهده پاریس انجام شده بود و به همین دلیل درست کنارِ زابل ایران، زابل افغانستان در نقشه جا خوش کرده است.

این جدایی اما چیزی از زابل بزرگ و اصیل ایرانی کم نکرده. سیستانِ ایران امروز با مرکزیت زابل هنوز ردپای شاهنامه و سورنا سردار سپاه اشکانی و یعقوب لیث صفاری را دارد. آن‌سو تر، زابل دریاچه هامون را در دلش جا داده؛ دریاچه‌ای که در اوستا مکانی مقدس ایست که نطفه زرتشت در آن‌جاست و ظهور او و سوشیانت‌ها از این مکان رخ می‌دهد.

از اسطوره‌ها که بگذریم، هامونِ زابل بزرگترین دریاچه آب شیرین در جهان است که در سال‌های اخیر به دلیل سوءمدیریت هر روز کوچک‌ و کوچک‌تر شده است... .

با همه تلخی‌ها و سختی زندگی مردمان زابل، این شهر را باید دید. زابل این گوشه زیبا ایران، با اینکه این روزها حتی برچسب آلوده‌ترین شهر را نیز دارد، بخشی از هویت ایرانی است و کشفِ هویت خود یکی از مواهب سفر رفتن است. با ایران‌پلنر همراهی کنید تا این هویت را در جاذبه‌های زابل دنبال کنید.

 

دهانه غلامان؛ شهر مدرن هخامنشیان

شاید نمی‌دانستید که یکی از منحصر به فردترین شهرهای دوره هخامنشیان در زابل است. از جنوب شرق زابل که حرکت کنیم، 40 کیلومتر بعد به دهانه غلامان می‌رسیم؛ شهری خشتی و گلی با برج و باروهای شاهانه و خانه‌ها و خیابان‌ها و آبراهه‌ها و جزییاتی که یک شهر مدرن با مساحت 5 کیلومتر را برایمان تصویر خواهد کرد.

این شهر سازمان‌یافته هخامنشیان پر از شگفتی است؛ مثلا آنکه خدمات صنعتی آن به بیرون از شهر منتقل شده بوده است. نظم، امنیت و زیبایی این شهر هرکس که به دهانه غلامان برود را متحیر می‌کند. این شهر هخامنشی بنابر اسناد تاریخی، ممکن است شهر زرک یا زرننگ؛ پایتخت ایالت زرنکای –از نادرترین فضاهای باستانی فلات ایران، باشد.

 

روستای قلعه نو؛ معماری بی‌نظیر خشت و گل

اگر بخواهیم از معماری‌ 200 ساله‌ روستایی در ایران نام ببریم، روستای قلعه نوی زابل بی‌شک یکی از آن‌هاست. پس از طی کویر به روستایی در جنوب زابل خواهیم رسید که بی‌شک مبهوت معماری هوشمندانه‌اش می‌شویم؛ معماری‌ای که با توجه به جزییات تلاش کرده بوده تا با تکنولوژیِ در ظاهر ساده‌ای گرما را برای مردمِ این دیار قابل تحمل‌تر کند. دریچه‌های سقف این خانه‌ها این تکنولوژی به نام سورک است. این روستا وقتی بدانیم در طول تاریخ از زلزله در امان بوده دیدنی‌تر هم می‌شود.

تلخ آن که بدانیم جمعیت این روستای تاریخی و مردمانی که هر یک بخشی از حافظه تاریخی سیستان و بلوچستان بوده‌اند، به دلیل خشک‌شدن دریاچه هامون سال به سال کمتر شده است.

 

چاه‌های نیمه؛ رگِ حیات شهر

چاه‌های نیمه زابل هنوز هم بخش زیادی از آب این شهر را تامین می‌کنند و شاید معجزه حیاتی برای مردمان آن باشندو رود هیرمند که خشک شد، دریاچه هامون که به بیابان تبدیل شد، این چاه‌های شکفت‌انگیز چهارگانه بوده‌اند که هنوز زنده‌اند. مساحت چاه‌های نیمه 4 هزار و 700 هکتار است.

در سال‌های اخیر دانشگاه زابل با ساختن پارک جنگلی و باغ وحش در نزدیکی این چاه‌ها تلاش کرده تا آن را به منطقه‌ای تفریحی در جنوب شرقی کشور تبدیل کند.

 

کوه خواجه؛ یادگار تاریخ کهن

اگر بخواهیم یادگارهای دوره اشکانی و ساسانی را هم در زابل ببینیم باید به سراغ کوه خواجه برویم که برای زرتشتیان، مسیحیان و مسلمانان ایرانی ارزش زیادی دارد. همانطور که گفتیم هامون در اوستا و برای زرتشتیان مقدس است و کوه خواجو نیز به این دلیل که در گذشته با آبِ این دریاچه دوره شده بود همین اهمیت را در ایران کهن داشته و هنوز هم دارد. نامِ این کوه، وام‌دار خواجه مهدی از دوست‌داران خاندان علوی است که در این کوه آرام گرفته است.

وجود آتشکده قدیمی با قدمت یک سده پس از میلاد، بناهای باستانی مربوط به دوره پس از اسلام، معبد خشتی گنجه، قلعه‌های کهن دژ، کک کوهزاد و کافران که از دوره ساسانی و اشکانی باقیست از دیگر بخش‌های تاریخی و کهن این کوه است.

 

قلعه رستم؛ به‌نام رستم شاهنامه

قلعه رستمی بنایی است مربوط به دور صفوی-سلجوقی؛ بنایی که با دیدن آن پی به تنوع تاریخی زابل خواهید برد. این قلعه در 70 کیلومتری جنوب غربی شهرستان زابل قرار دارد. آجرکاری‌ها، سر در ورودی، برج نگهبانی و 15 برج دفاعیه این قلعه شاهکار معماری صفوی-سلجوقی را به رختان می‌کشد. از این‌ها گذشته، قلعه رستم بزرگترین قلعه دوره صفویه است و جنبه‌ افسانه‌ای دارد، چراکه آن را به رستم، شخصیت نام‌آور شاهنامه نسبت می‌دهند.

 

آسبادهای حوض‌دار؛ زندگی در 2800 سال قبل

آسبادهای سیستان نماد زندگی نظام‌مند 2800 سال قبل‌اند. این سازه‌های شگفت معماری ایرانی در جنوب شهر سوخته و در منطقه گردشگری حوض‌دار قرار گرفته‌اند. آسبادها زمانی با بهره‌گیری از نیروی باد، سنگ و چرخ را به حرکت درمی‌آوردندو گندم آسیاب می‌کردند. سیستان به دلیل ویژگی‌ جغرافیایی‌اش بادهایی دارد که 120 روز جریان دارند و همین بادها بوده‌ که مردم را ترغیب به معماری چنین سازه‌هایی کرده است.

 

قلعه سه‌کوهه؛ معماری قاجاری روی تپه بلند

قلعه سه کوهه بخش دیگری از تاریخ غنی زابل است. این قلعه به دوره قاجار برمی‌گردد. ارگ جنوبی، ارگ شمالی و ارگ میدانی بخش‌های مختلف این بنای تاریخی‌اند.ارگ سه کوهه معماری متفاوت و زیبای دیگری با خشت و گچ و خاک است. این قلعه که 30 کیلومتر با زابل فاصله دارد، در مرکز روستای سه کوهه بر بالای تپه ای نسبتا مرتفع که گردا گرد آن دشتی نسبتا هموار است قرار دارد.

 

زاهدان کهنه؛ شهری که تیمور خراب کرد

زاهدان کهنه را بزرگ‌ترین شهر دوران اسلامی می‌دانند. این شهر در بخشِ پشت‌آب زابل قرار دارد و 27 کیلومتر از شرق زابل فاصله دارد. زاهدان کهنه درواقع همان شهری است که 420 سال پیش از آنکه تیمور آن را خراب کند وجود داشته است. سفالینه‌هایی که از این شهر کشف شده به قرن‌های 5 و 6 هجری برمی‌گردد. امروز از زاهدان کهنه برج و باروهای قلعه تیمور باقی است.

 

قلعه مچی؛ قلعه نخلستان و خرما

در سه کیلومتری شرق حوضدار سیستان و بلوچستان، در 6 کیلومتری شهر سوخته و 70 کیلومتری زابل قلعه مچی، مقر و کاخ خاندان رئیسی قرار داشته است. قلعه مچی قدمتی برابر با قرن 6 و 7  هجری دارد اما خاندان رییسی تا آخر دوره قاجار در آن حکومت کردند.

کلنل چارلز این قلعه را شهری توصیف کرده که با باغ‌ها و نخلستان‌ها احاطه شده بوده است اما حالا چیزی از آن باغ و نخلستان‌ها نمانده است. در این منطقه کتبه‌ای مربوط به 1130 هجری قمری نیز کشف شده که به غنای تاریخی آن اضافه می‌کند. مچ به معنای درخت خرماست چرا که زمانی درخت خرما در این قلعه و در زندگی مردمانش نقش مهمی ایفا می‌کرده است.

 

جنگل شیله؛  منطقه حفاطت شده

منطقه شیله با 6 هزار و 525 هکتار وسعت در جنوبی‌ترین نقطه از سیستان و بلوچستان و در نزدیکی هامون و شرق رودخانه شیله قرار دارد. درخت گز به وفور در این جنگل دیده می‌شود و تاغ، آتريپلكس، علف شور، ترات و اسنكبيل تنوع پوشش گياهی دیگر پوشش گیاهی این منطقه است.

 

شهر سوخته؛ شهر زندگی مردمان پیش از میلاد

در 56 کیلومتر زابل و در حاشیه جاده زابل-زاهدان شهر شگفت انگیز سوخته قرار دارد؛ شهری که در 3200 سال پیش از میلاد پایه‌گذاری شده و مردم در چهار دوره، از سال‌های 3200 تا 1800 سال قبل از میلاد در آن می‌زیسته‌اند. نام این شهر از آنجا "سوخته" نام‌گذاری شده که بین سال‌های 3200 تا 2750 قبل از میلاد آتش‌سوزی‌ای در آن رخ داده و هیچ سند و کتیبه‌ای پس از این آتش‌سوزی به جا نمانده است.

 

این جاذبه‌ها را معرفی کردیم تا بدانید در سفر به زابل چه جاذبه‌هایی وجود دارند که بتوان آن‌ها را دید. از همین رو، بد نیست سری هم به برنامه سفر مشهد به زابل که ایران‌پلنر تهیه کرده بزنید و در طی 6 روز سفر به زابل را مدیریت کنید.

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: