بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

مژده دهید ای دوستان، نوروز سلطان آمده ...

مژده دهید ای دوستان، نوروز سلطان آمده ...

مطالب مرتبط

15 روز مانده به بهار، نوروزی خوانان دوره گرد، در کوی و برزن راه می افتند و به در هر خانه که می روند، آمدن بهار را نوید می دهند. این افراد یا به تنهایی یا در گروه های دو تا سه نفری پیام آور بهارند و اشعارشان را به صورت بدیهه به آواز می خوانند. تا آواز این آوازه خوانان بی ساز و دف به گوش مردم می رسد، پرده ها به کنار می رود و درها و پنجره ها به روی این آوازه خوانان باز می شود. بچه ها کوچک و بزرگ به کوچه ها می آیند و با این کاروان بهاری همراه می شوند. با ایران پلنر همراه شوید تا شما هم با کاروان بهاری نوروزی خوانان یک دل و یک صدا شوید.     

 

نوروز خوانی از اول تا آخر

کاروان که به در خانه صاحب نامی می رسد، نخست سراینده اصلی شروع به یکه نوازی می کند و در وصف بهار و بزرگداشت صاحبخانه بدیهه سرایی می کند. همین که به برگردان آهنگ می رسد، نوروزی خوانان دیگر با او همسرایی و یا در اصطلاح پیوری می کنند. بدیهه و برگردان با یک آهنگ سنگین و دلنشین در مایه دشتی اجرا می شود.

باد بهاران آمده                        عید بزرگان آمده

مژده دهید ای دوستان              نوروز سلطان آمده

نوروز خوانی تا چندی پیش آئینی همگانی بود و در اکثر مناطق برگزار می شد. مضامین آن در ستایش پروردگار، مدح پادشاهان و بزرگان و توصیف بهار و جلوه های آن بوده است. با آمدن اسلام و از دوره صفویه به بعد، برای بقای این آئین کهن، آن را با باورهای شیعه خصوصا تولد حضرت علی (ع) که به روایتی مصادف با نوروز است، تطبیق دادند و هماهنگ کردند. در روستاهای ییلاقی مضامین مذهبی و واژگان "شیر خدا" و "رستم دستان" رواج پیدا کرد.

علی آن شاه اولیاء                    باشد ترا پشت و پناه

آقای ما مشگل گشا                 (وای) نوروز سلطان آمده

اهالی گیلان و دیلمان نیز ترانه های بهاری را سبک تر برگزار می کنند. دیلمانی ها می خوانند:

نوبهار مبارک بو                      لاله زار مبارک بو

ولی در گیلان می خوانند:

نوروز و نو سال باشه مبارک        شما را این سال باشه مبارک

از اوایل سال های 1350  این مراسم زیبا و موسیقی و ترانه های این رو به فراموشی گذاشت و اکنون تنها در بعضی مناطق محدود اجرا و یا به صورت نمایشی دیده می شود.

 

نوروز خوانی از کجا شروع شد؟

محققین پیشینه این نوع آواز خوانی را مربوط به دوران قبل از اسلام می دانند که در گذشته رواج داشته است و حتی در کتب زرتشتی به آن اشاره شده است. می گویند خاستگاه نوروز خوانی یا بهار خوانی بیشتر استان های مازندران و گیلان بوده و در مابقی مناطق به صورت محدود برگزار می شده است.

برای نخستین بار الکساندر خودزکو ایرانشناس روسی در سال ۱۸۴۲ در کتابی که پیرامون فرهنگ و گویش‌ های شمال ایران در لندن به چاپ رسیده، به نوروز خوانی اشاره نموده است.

 

نوروزخوانی در میان گیلانی ها:

آخر سال که می شود، نوروز خوانی جزء جدایی ناپذیر مراسم گیلانی هاست. این مراسم که امروزه کم و بیش اجرا می شود نماد خیر و برکت است. نوروز خوانان در کوچه ها راه می افتند و از معروفترین اشعاری که می خوانند " دوازده امام" و " عروس گله" است. اکثر نوروز خوانان ابتدا شروع به خواندن دوازده امام می کنند و تا به ترجیع بند می رسند، آن ها را دو یا چند نفری تکرار می کنند و پس از آن ترانه های نوروز و نوسال را می خوانند.

همی خوانم امام اولین را                شه کشور امیرالمومنین را

وصی و جانشین یعنی علی را          به یاسین و الف لام و به فیروز

دهید مژده که آمد عید نوروز          امام دومین هم دسته گل

شفاعت می کند او بر سر پل         حسن بابش سوار است او به دلدل

به یاسین و الف لام و به فیروز         دهید مژده که آمد عید نوروز ...

 

نوروز خوانی در میان مازندرانی ها:

چوپانان و گاوچرانان کجور مازندران نیز مانند گیلانی ها چند روز مانده به عید، شب هنگام به در خانه ها می روند. تفاوتی که آنان با گیلانی ها دارند در این است که مازندرانی ها زنگوله ای به دست می گیرند و با تکان دادن آن و ایجاد سر و صدای زیاد وارد روستا و شهر می شوند. نوروز خوانان گاه از روستاهای دیگر می آیند و از صاحب خانه مژدگانی می گیرند. بانوی خانه دادن مژدگانی را خوش یمن و مبارک می داند و به رسم هدیه هر چه در خانه داشته باشد به پیام آوران بهاری می دهد.

چوپانان آوازه خوان کیسه ای در دست می گیرند که طنابی به آن وصل است، کیسه را به داخل خانه می اندازند و بانوی خانه تخم مرغ، شیرینی، چای و یا قند در کیسه نوروزی خوان می ریزد و آن را با خوشحالی راهی می کند.

اول گویم به نام این خدا را           کریم و لم یزل بی مدعا را

همین گویم امام اولین را             شاه کشور امیر المومنین را

محمد گل به گل قربان نامت        علی شیر خدا قنبر غلامت

هر کس خانه محمد را شناسد      بگو ... علی نامش محمد

بهار آمد درختان با و میوه           عروس قاسمت گردیده بیوه

بهار آمد درختان می خورند آب    سکینه از عطش گردیده بی تاب ...

عید خرامون آمد                     باش دو خندون آمد

مژده دهید دوستون                  نوروز سلطون آمد

 

ترانه سرایی اصلی که به پایان می رسد، نوروزی خوانان نواحی البرز و شمال ایران با خواندن اشعاری به صورت بداهه، به معرفی خود و پی خوان می پردازند و از حرفه اصلی خود و دارایی های خود می گویند.

 
منابع:
ملکی، ایرج، "سرودهای ساسانی و ترانه های نوروزی"، کاوه، فروردین 1342 - شماره 1 (4 صفحه - از 33 تا 36)
نعیمایی، علی، "نوروز خوانی"، رشد اموزش هنر، بهار 1386 - شماره 9 (4 صفحه - از 56 تا 59)
زنده دل، حسن، مراسم اقوام ایرانی، ایرانگردان، تهران: 1387
شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: