بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

چهارشنبه سوری، کمتر آتیش بسوزون!

چهارشنبه سوری، کمتر آتیش بسوزون!

چهارشنبه آخر سال که برسد، همه شور و شوقی عجیب دارند و هر کسی بنا به رسم و رسومات معمول، آتشی می سوزاند و جشن و پایکوبی راه می اندازد. مردم هر قوم، شهر و روستایی در این شب به باور خاصی معتقد است و غیر از رسم های معمول، سنت خاص خود را پیاده می کند. در چند سال گذشته این شب زیبا که با باورهای مردمی دلنشین تر شده بود، به شبی پر از ترس و دلهره تبدیل شده بود و به جای صدای خنده، صدای نارنجک و بمب و بوی دود همه جا را فرا گرفته بود. حالا کمی نگاه عمومی به این وضعیت تغییر کرده و الان بهترین فرصت است که چهارشنبه سوری واقعی را که در روزگاران گذشته برپا می شد و حال و هوای بهاری داشت، زنده کنیم. پس با ایران پلنر همراه باشید تا با رسم و رسومات چهارشنبه سوری میان بعضی شهر ها و اقوام مختلف آشنا شوید.

 

آذربایجان:

یکی از رسوم بارز چهارشنبه سوری، پریدن از روی آتش است. آذری ها وقتی از روی آتش می پرند می خوانند: آتیل، ماتیل چرشنبه

آینا کیمی بختیم آچیل چر شنبه (بپر، بپر چهارشنبه / مثل آینه بختم باز شو، چهارشنبه)

مراغه:

در چهارشنبه آخر سال زن ها در مراغه کنار رودخانه صوفی چای می روند و مقداری از موی سر و ناخن خود را چیده و به آب می سپارند. همچنین 7 تا سنگریزه یا سنجد هم در آب رها می کنند و می گویند: درد و بلای پدر و مادرم و بچه هایم را به دور انداختم. آن وقت سرمه ای به چشمان کشیده و به خانه بر می گردند.

گندمان بروجن:

پس از خاموش شدن آتش، دختر بزرگ خانواده خاکستر هایش را جارو کرده و در ظرفی می ریزد و در آب جوی خالی می کند. سپس ظرف را شسته و وقی پشت در خانه می رسد چندین بار در می زند و می گوید: من درد و بلای شما را در آب ریختم و برای شما سلامتی آوردم. اهالی خانه در را باز می کنند و هدیه ای به او می دهند.

ساری:

ساروی ها معتقدند در کوزه آب ندیده ای (کوزه نو) یک سکه انداخته و آن را به خاطر رفع قضا و بلا از سر در خانه به کوچه می اندازند تا بشکند. آنها بر این باورند که با شکستن کوزه قضا، قدر و درد و بلا از آن خانه دور می شود.

آستانه گیلان:

اهالی آستانه پس از پریدن از روی آتش، خاکستر آن را جمع کرده و زیر درختانی که سال ها میوه نداده اند می ریزند. آنها معتقدند با این کار درختانشان میوه می دهند.

بوشهر:

بوشهری ها در چهارشنبه سوری کنار دریا می روند و سنگی به سمت دریا پرتاب می کنند و می گویند: قضا بلام سی دریا/ قضا بلای من برای دریا باشد. و آن زمان از آب دریا به یگدیگر می پاشیدند. بعضی از خانواده ها آب را در کوزه ای می ریزند و از روی آن می پرند و در واقع جشن آب بر پا می کنند.

بجنورد:

مادر های بجنوردی در شب چهارشنبه سوری چوب بلندی به نام گوله را روی آتش می گذارند و با نیم سوخته آن دنبال دختر یا پسر دم بختشان می کنند و آن را به صورت نمادین از خانه بیرون می اندازند و در را پشت سرشان می بندند. پس از آن سه صلوات می فرستادند و دعا می کردند که تا سال دیگه جوانشان به خانه بخت برود. سپس در خانه را باز کرده و جوان را به خانه راه می دادند.

کاه کش شهرکرد:

رسمی به نام نیت ائله ماق (niyyatelamag) یعنی نیت کردن به ترکی وجود دارد. به این صورت که شب اول چهارشنبه سوری، کپه ها را که آماده می کنند و با آتش روشن می کنند. قبل از پریدن از روی آتش نیت می کنند و این شعر را می خوانند: نیت کردیم روشن کنیم آتش نوروز/ سه شب را پشت هم تش تش نوروز/ قبول کند خدا این رسم ما را/ کند تا سال دیگر شاد ما را/ پس از آن به مدت سه شب آتش روشن می کنند و از روی آن می پرند.

آسور دماوند:

مردم روستای آسور شهرستان دماوند معتقدند اگر کسی قصد خرید ذغال یا وسایل سیاه رنگ دارد باید همان چهارشنبه آخر سال تهیه کند زیرا اگر در سال نو سیاهی ذغال و یا وسایل سیاه رنگ وارد خانه آن ها شود تا آخر سال به سیاه روزی گرفتار خواهند شد.

کازرون:

زنان کازرونی در شب چهارشنبه سوری مقداری سنگ نمک می خرند و به سراغ هفت دختر می روند و آنها را به خانه خود دعوت می کنند تا هر کدام مقداری از این سنگ نمک ها را در هاون بکوبند تا به خوبی نرم شود. سپس نمک ها را با هم مخلوط کرده و به آن نمک هفت دخترون می گویند. از آن به بعد هر وقت نمک بخرند مقداری از نمک هفت دخترون را با آن قاطی کرده و معتقدند با این کار برکت سفره آنها بیشتر می شود.

 

علاوه بر این شهر و روستاها، در جای جای ایران زمین باورهای چهارشنبه سوری وجود دارد و به اجرا در می آید. بیاید امسال با نگاهی دیگر به این باور ها نگریسته و فرهنگ گذشته خود را زنده کنیم.

 

برای اطلاعات بیشتر رجوع شود به:

کشتار، رقیه، "شعر فولکلور: چهارشنبه سوری رسوم و ترانه های آن"،  گوهران، بهار 1383 - شماره 3 (7 صفحه - از 162 تا 168)

دوستی، شهرزاد؛ شاهرودی، المیرا، "آیین ها و مراسم چهارشنبه سوری در فرهنگ عامه"، فرهنگ مردم ایران، زمستان 1390 - شماره 27 (16 صفحه - از 27 تا 42)

 

 

 

 

 

 

 

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: