بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

سرنوشت تلخ خانه صادق هدایت؛ از مهدکودک، تا بیمارستان

سرنوشت تلخ خانه صادق هدایت؛ از مهدکودک، تا بیمارستان

مطالب مرتبط

خانه صادق هدایت، در خیابان تقوی تهران، جایی است ساکت، گمنام و غریب. شاید خیلی از ما گذرمان به این خیابان افتاده باشد و حتی از نزدیکی خانه مردِ بوف کور عبور کرده باشیم، اما ندانیم که مردِ مرموز، هنرمند و هماره در فکر فرو رفتهِ روزگاران تهران قدیم اینجا می‌زیسته است. خانه صادق هدایت کجاست؟ چرا کمتر سراغش را می‌گیریم؟ سرنوشتش چه بوده؟ با ایران‌پلنر همراه باشید.

 

روزگاری مهد کودک صادقیه شد. دوره دیگری بدل به کتابخانه بیمارستان شد. مدتی هم محل دپوی ضایعات بود. حالا هم که در آثار ملی به ثبت رسیده است، به جز از طریق برخی تورهای گردشگری نمی‌توان از این خانه بازدید کرد. این‌ها همه سرنوشت خانه صادق هدایت است. شاید به گناهِ خودکشیِ او، شاید به دلیل قلم تند و تیزش، یا شاید به دلیل تلخی قلمش. هرچه که هست، روا نبوده و نیست خانه مردی که بوف کورش در دنیا شناخته شده است و کتاب فرهنگِ عامه‌اش مورد استفاده بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته چنین سرنوشتی داشته باشد.

صادق هدایت (1281-1330) پژوهش‌گر و نویسنده ایرانی، هم در تهران زاده شد و هم بیش‌ترین سال‌های عمرش را در این شهر زندگی کرد. جایی که هدایت در آن می‌زیست خانه‌ای بود که بنا بر احتمالات به دستور پدر او یعنی اعتضادالملک، از رجال و اشراف قاجاری، ساخته شده است. به همین دلیل این خانه کاملا رنگ‌وبوی قاجاری دارد.

از بیرون، خانه صادق هدایت، خانه‌ای شیروانی است. با ورود به این خانه، خانه‌ای متعلق به اواخر دوره قاجار با همان سبکِ کاشی‌کاری و معماری خواهید دید و بر کسی پوشیده نیست که این خانه با حیاط وسیعش، خانه‌ای است که مردمانی متمول در آن زندگی می‌کرده‌اند.

در جنوب و اطراف حیاط جنوبی این خانه، کاشی‌های برجسته، لعابدار، رنگی و پر نقش و نگاری وجود دارند که همان ابتدا شما را مجذوب خواهند کرد.

ساختمان اصلیِ بنا درواقع در اطراف حیاط قرار دارد و دو بخشِ زیرزمین و یک طبقه روی آن است. طبقه رویی، در اصل بنایی متقارن و قرار گرفته در دو سمت غرب و شرق حیاط جنوبی این خانه است. به همین دلیل از دو سمتِ شرق وغرب حیاط می‌توان به ساختمان اصلی خانه هدایت راه یافت و بخش‌های اصلی آن را دید.

بخش مرکزی بنا تالاری به وسعت 24 متر دارد که ایوانی دو متری نیز جلوی آن خوش نشسته. این ایوان چشم‌انداز بسیار خوبی به حیاط شمالی ایجاد کرده است.

در جنوب این بنا، اتاقی 15 متری و در شمال آن نیز اتاق 24 متری وجود دارند که همه اینها به واسطه فضای کوچکی در ابعاد 2 در 3 متری به یکدیگر وصل می‌شوند.

باغچه‌های حیاط خانه صادق هدایت، از الگوی محوطه سازی ایرانی که تقارن دارد و با آب نما مزین می‌شده، پیروی می‌کنند. در گذشته و زمانی‌که آب مورد استفاده در خانه‌ها از راه قنات تامین می‌شد، آب موجود در آب‌نمای این حیاط نیز از آب قناتی که از شمال به آن وارد می‌شده تامین می‌شده است.

از فضای داخلی که بگذریم به حیاط خانه صادق هدایت می‌رسیم؛ حیاط این خانه، با امکاناتی مانند آمفی تئاتر و موتورخانه، درختان و گیاهان، حیاطی به وسعت 37 در 25 متر است.

از زیرزمین این خانه نیز که به شکلِ طاق ضربی و با تیر چوبی به شکل طاق ضربی ساخته شده نیز نباید غافل شد. لمه‌کوبی‌های زیبا به این طبقه جلوه زیبایی داده‌اند.

 

سرنوشت خانه قاجاری صادق هدایت

می‌گویند صادق هدایت به این دلیل که هیچ‌گاه ازدواج نکرد هنگامی که در تهران و ایران می‌زیست در این خانه اسکان داشت. او پیش‌تر با خواهران و برادرهایش در خانه پدری زندگی‌ می‌کرد.

پیش از آخرین سفر صادق هدایت به اروپا، در 1323 خاندان هدایت این خانه را به فرد دیگر فروختند.  در 1352 اما دفتر فرح پهلوی آن را خرید و مرمت کرد.

پیش از انقلاب اسلامی در ایران، قرار بود خانه هدایت به موزه-خانه او تبدیل شود و یادگارهای زندگی او در آن به نمایش گذاشته شود؛ موزه‌خانه‌ای که همه بتوانند از آن بازدید کنند. در همان سال‌ها،  دفتر فرح پهلوی در نامه‌ای به وراث و نزدیکان صادق هدایت از آن‌ها خواست وسایل صادق هدایت را در اختیار این دفتر قرار دهند تا در موزه خانه او استفاده شود. این کار تا 1356 طول کشید و در نهایت به نتیجه نرسید.

خانه هدایت پس از پیروزی انقلاب مصادره و در اختیار دانشگاه علوم پزشکی تهران گذاشته شد. چندی بعد از آن به عنوان مهدکودکی به نام صادقیه استفاده شد. اما این همه ماجرا نبود.

پس از مهدکودک، خانه هدایت به عنوان فضایی که کارکنان بیمارستان امیراعلم از آن استفاده کنند درآمد و بخش‌های مختلف دانشگاه علوم پزشکی از خدمات آن بهره بردند.

سال‌ها گذشت تا اینکه پس از تلاش‌ها و اعتراض‌های اهالی ادب و هنر و طرفداران صادق هدایت، خانه او از هرآنچه که بود خالی شد و در نهایت با تاخیری بسیار زیاد، خانه هدایت در 1378 در فهرست آثار ملی ایران جا گرفت.

شاید دوست داشته باشید، روزی سری به خیابان سعدی، خیابان شهید سروش‌الدیت تقوی (هدایت سابق)، پلاک 3، خانه‌ای مابین خانه سفیر کبیر دانمارک و بیمارستان امیراعلم بزنید. اما خبرِ بد آنکه بازدید از این خانه برای عموم آزاد نیست، چرا که این خانه در اختیار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران و بیمارستان امیراعلم است. بنابراین باید توسط تورهای گردشگری تهران‌گردی این خانه را ببینید. که اگر از علاقمندان به صادق هدایت و کنجکاو زندگی او باشد، می‌توان گردش لذت‌بخشی برایتان باشد.

آثار صادق هدایت در این سال‌ها تنها یک‌بار، در سال 1381 و در سالگرد تولد 100 سالگی‌اش آن‌هم در موزه رضا عباسی، به مدت یک هفته، به نمایش درآمد.

با این‌حال، هروقت که شد سری به خانه او بزنید؛ شاید بازدید از این خانه از دور هم برایتان لذت بخش باشد، اما توصیه می‌کنیم که با استفاده از تور تهران‌گردی این خانه را به شکل بهتری ببینید. شاید شما هم با چرخی در این خانه، همان حال و هوایی را داشتید که او در بوفِ کور.

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: