بزودی!

قبلا عضو ایران پلنر بوده ام!

به ما بپیوندید!

بازیابی کلمه عبور

بروز خطا

نام کاربری یا کلمه عبور اشتباه می باشد.

خوش آمدی!

از اینکه به خانواده بزرگ ایران پلنر پیوستید خوشحالیم!

عضویت شما با موفقیت صورت پذیرفت.

ایمیل فعال سازی به ارسال شد.

بروز مشکل

اطلاعات وارد شده را مجددا بررسی نمایید.

تاریخ منطقه آزاد کیش
مطالب مرتبط

جزیره کیش را باید نمونه نسبتا موفقی از پروژه‌های مناطق آزاد در ایران دانست. این جزیره بیضی شکل، با وسعتی برابر با 89.7 کیلومتر و طول 15.6 و عرض 7 کیلومتر، امروز جایی است که از آن به عنوان سرزمین فرصت‌ها یاد می‌شود؛ جایی که ساکنینش تاریخ مدرن آن را با پروژه‌های تمامی همچون هتل داریوش، ساحل تفریحی مرجان و پاساژهای متنوع و پروژه‌های نیمه‌تمامی مانند پروژه بابک زنجانی و حتی پروژه‌ها آغازنشده‌ زیادی می‌شناسند. اما بد نیست نگاهی به تاریخ منطقه آزاد کیش بیاندازیم؛ کیش چه زمانی منطقه آزاد شد؟ از آن زمان تا کنون چه بر سرش گذشته و حالا کجای کار است؟ با ایران‌پلنر همراه باشید.

 

جزیره کیش تاریخ پر فراز و فرودی داشته است؛ چه آن‌زمان که پیش از غلبه پرتغالی‌ها به آن، دوره رونق بازرگانی را طی می‌کرد، چه وقتی شاه عباس صفوی آن را از چنگ پرتغالی‌ها بیرون کشید و چه بعدتر وقتی در دوره قاجار میان بزرگان و ثروتمندان خرید و فروش می‌شد! پس آن‌چه که امروز ما از آن به عنوان منطقه آزاد کیش سخن می‌گوییم تاریخ بلندی دارد و حوادث زیادی را پشت سر گذاشته‌است.

پس از انقلاب و وقتی که تصمیم‌گیری برای کیش از پروژه‌های بلندپروازانه پهلوی‌ها به دست جمهوری اسلامی افتاد، توسعه‌ کیش که کارشناسان سال‌ها از آن سخن می‌گفتند، به تاخیر افتاد. البته بعد از وقفه‌ای این جریان از سر گفته شد.

سازمان عمران کیش که پیش از انقلاب ساخته شده بود به عنوان سازمان ایران‌گردی و جهان‌گردی به وزارت ارشاد داده شد و 5 ماه بعد شورای انقلاب این جزیره را به عنوان اولین منطقه آزاد تجاری ایران اعلام کرد و پیشنهاد داد.

 

تعریف منطقه آزاد

پیش از هر چیز بد نیست نگاهی به تعریف منطقه آزاد در ادبیات جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی بیاندازیم.

بانک جهانی در تعریف منطقه آزاد چنین نوشته است: "منطقه آزاد تجاری، قلمرو معینی است که غالباً در محدوده داخل یک بندر یا در مجاورت آن قرار گرفته و در آن تجارت آزاد با سایر نقاط جهان مجاز شناخته شده است. چنانچه کالاها را می‌توان بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی از این مناطق صادر کرد یا به این مناطق وارد نمود و آن‌ها را برای مدتی در انبار ذخیره و در صورت لزوم بسته‌بندی و مجدداً صادر کرد. کالاهایی که از منطقه آزاد تجاری به کشور میزبان وارد می‌شوند، حقوق و عوارض گمرکی مقرر را می‌پردازند. مناطق پردازش صادرات علاوه بر تسهیلات فوق، ابنیه و خدمات مورد نیاز جهت تولید، تبدیل مواد خام و کالاهای واسطه‌ای وارداتی به محصولات نهایی را به هدف صدور آن‌ها و برخی اوقات جهت فروش در بازار داخلی، به شرط پرداخت حقوق و عوارض گمرکی معمول فراهم می‌نمایند”.

اما اگر بخواهیم بیشتر درباره این مناطق بدانیم، باید در نظر بگیریم که پس از آن‌که جنگ دوم جهانی به پایان رسید، وضعیت جدیدی برای برخی از کشورها پیش آمد و آن رسیدن به استقلالی بود که نیاز بود تا تقویت شود. این کشورها برای رسیدن به پیشرفت، نیاز بود تا استراتژی‌های تعریف کنند و از عقب‌ماندگی جدا شوند. بنابراین نیاز به صنعت داشتند. با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای در حال توسعه در امر صادرات شکست خورده بودند، بنابراین بر روی واردات تمرکز شد و از آن به عنوان سیاست جایگزینی واردات نام برده شد؛ سیاستی در جهت توسعه اقتصادی و تشویق کشورهای خارجی به سرمایه‌گذاری در این کشورها.

البته در این کشورها در سیاست جایگزینی واردات حمایت از صنایع نوزاد مطرخ بود و در سیاست توسعه صادرات بود که ایجاد مناطق آزاد  مطرح شد. داشتن تکنولوژی جدید، اشتغال، افزایش ارز و... هدف‌هایی بود که طرح مناطق آزاد تجاری دنبال کردند.

 

کیش چطور منطقه آزاد شد؟

کمتر از ده سال پس از انقلاب، یعنی در سال 1365 شورای انقلاب در نهایت کیش را برای گردشگری بازگشایی کرد. پس از این، بار دیگر کیش مورد توجه قرار گرفت. گردشگران زین پس به کیش هجوم آوردند. هم‌زمان ساخت‌وسازهای بی‌وقفه و پروژه‌های بزرگ را در این جزیره شدت بخشیدند. ساخت بازارها و پاساژهای مدرن، ساخت بندرگاه‌ها، توسعه دادن فرودگاه، ساخت هتل‌های تازه، فعالیت‌های صنعتی و بازرگانی، ایجاد فضاهای تفرّجی تازه و... در دستور کار قرار گرفت.

همه این اتفاق‌ها در حالی افتاد که هنوز سازمان مناطق آزاد تشکیل نشده بود. این جزیره با اینکه در فاصله سال‌های 56 تا 70 سرعت رشدش بسیار زیاد شد، اما تا شروع دهه هفتاد و در پی مسائل و مشکلات پس از انقلاب، با وجود امکان مهمی مانند فرودگاه، با برنامه خاصی پیش نرفت. اما شروع دهه هفتاد آغاز تحولات برای جزیره کیش هم بود.

پس از کش و قوس‌های بسیار، درنهایت در سال 1371، سازمان منطقه آزاد کیش تاسیس شد و جزیره کیش جان دوباره‌ای گرفت. منطقه آزاد کیش  جزیره‌های کیش، هندورابی، فارور بزرگ و فارور کوچک را در برگرفت.

در سالهای 1370 تا 1380، یعنی سال‌هایی در دولت‌های هاشمی رفسنجانی و سید محمد خاتمی، منطقه آزاد کیش و به طور کل آباد کردن جزیره‌های خلیج‌فارس بدل به یکی از دغدغه‌ها شد. با این حال ایران از رقیب‌های قدرتمندی مانند امارات بسیار عقب بود.

می‌‍توانیم نگاهی نیز به عملکرد دولت‌ها در این سال‌ها در رابطه با کیش بیاندازیم. بسیاری معتقدند هرچند که همه روسای جمهور ایران به منطقه آزاد اهمیت می‌دادند اما دولت حسن روحانی بیش‌ترین توجه را به این منطقه کرده است. پایه مناطق آزاد در برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتمای و فرهنگی و در دولت پنجم و ششم که دولت هاشمی رفسنجانی بود گذاشته شد. دولت هاشمی رفسنجانی در سال 1372 هیات مدیره و مدیر عامل‌های سه منطقه آزاد تصویب شده آن زمان یعنی کیش، چابهار و قشم را انتخاب و و عملیات اجرایی در جزیره را ملید زد.

در همین دولت قانون اداره این مناطق و 75 درصد زیرساخت‌های این مناطق به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

به نظر می‌رسد که پس از او و در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی و محمود احمدی‌نژاد پیشبرد اهداف کیش کمتر دنبال شد و افراد بدون صلاحیت مدیریت امور را در دست گرفتند. برای مثال محمود احمدی‌نژاد در دور رییس‌جمهوری‌اش فقط یکبار به جزیره کیش سفر کرد و دولت را از موهبت اقتصادی مناطق آزاد محروم کرد. کسانی که او برای مدیرت جزیره کیش انتخاب کرده بود دستشان برای رانت‌خواری و زمین‌خواری باز بود و جزیره کیش را به حیاط خلوتشان تبدیل کرده بودند.

دولت روحانی اما تلاش کرد تا راه دولت هاشمی رفسنجانی را در کیش ادامه دهد و این منطقه و دیگر منطقه‌های آزاد را حمایت کند. به خصوص آنکه توافق برجام نیز بر این مسئله اثر گذاشت. در سال‌های رییس‌جمهوری روحانی طرح افزایش مناطق آزاد نیز به مجلس برده شد.

 

اداره منطقه آزاد کیش

درباره اداره منطقه آزاد کیش و هدف آن گفته شده: "اداره امور منطقه آزاد کیش بر عهده سازمانی است که مسئولیت‌های آن از سوی شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی کشور تهیه و تصویب شده است. اهداف اساسی این سازمان انجام امورزیر بنایی مورد نیاز در جزیره، عمران و آبادانی، رشد و توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال مفید سازنده، جذب سرمایه گذاری‌های داخلی وخارجی، تنظیم بازار کار و کالا، حضور فعال در بازارهای جهانی به منظور توسعه صادرات غیر نفتی، تدارک مقدمات تولید کالاهای صنعتی و راه اندازی صنایع تبدیلی و بالاخره بهره برداری از موقعیت های اختصاصی جزیره آزاد کیش”.

شهرهای مرتبط
رویدادهای مرتبط
جاذبه های مرتبط
مراکز اقامتی مرتبط
تجربه یا سوالات خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
نمایش نظرات: